Khoảng cuối thập niên 1990's, quyển Việt Nam Đệ Nhất Cộng Hòa Toàn Thư của Nguyễn Mạnh Quang ra đời. Tác giả gặp không ít sóng gió ở Hoa Kỳ, nơi có các cộng đồng người Việt Chống Cộng Cực Đoan hoạt động. Lúc ấy, phong trào Phục Hưng Tinh Thần Ngô Đình Diệm đã nở ra rầm rộ khắp nơi.

Cái tên Nguyễn Mạnh Quang, ông xã tôi, bị vùi dập, đánh đập liên miên bắt đầu như thế này. Trước đó, Noel năm 1996, nhà xuất bản Văn Hóa ở Houston của ông Vũ Ngự Chiêu nhờ chúng tôi giúp ông làm một buổi ra mắt sách ở Washington, nơi chúng tôi cư ngụ. Lần đó ông Vũ Ngự Chiêu ra mắt tuyển tập "Nhìn Lại Biến Cố 11/11/1960." Đó là biến cố lật đổ chế độ độc tài tôn giáo Ngô Đình Diệm trong đó có vai trò rất lớn của Tướng Nguyễn Chánh Thi. Trong quyển sách này, bài của tác giả Nguyễn Mạnh Quang với tựa đề "Tướng Nguyễn Chánh Thi Với Cuộc Chính Biến 11/11/1960," chiếm hơn 100 trang, và được sắp lên đầu quyển.

Chi tiết sôi nổi về cuộc phá hoại buổi ra mắt sách này của nhóm Phục Hưng Tinh Thần Ngô Đình Diệm đã được mô tả trong quyển "Việt Nam Đệ Nhất Cộng Hòa Toàn Thư," xin không lặp lại ở đây. Chính quyển sách sau này, "Việt Nam Đệ Nhất Cộng Hòa Toàn Thư," lại tiếp nối bừng bừng cơn giận của nhóm Phục Hưng TT NĐD.

Từ đó, không khí đe dọa gia đình chúng tôi bắt đầu bao trùm khắp cả tiểu bang một thời gian rất dài, cho đến khi chúng tôi bị cô lập hoàn toàn. Trước đó, ông chỉ thích đi dự lễ lạc chỉ vì có đông người Việt nam, nghe xì xào tiếng Việt cho lòng đỡ nhớ quê hương, thế thôi. Họ chỉ sợ uy tín của ông Nguyễn Mạnh Quang có sẵn từ những em học sinh Việt Nam sẽ nổi lên chiếm vị trí đại diện nào đó trong cộng đồng thì họ sẽ không còn cơ hội. Mà thật ra, sự lo sợ của họ đều là vô ích, vì ông Nguyễn Mạnh Quang không hề có sở thích làm bất cứ chức vụ nào cả. Tôi còn nhớ, một nhân vật lớn trong cộng đồng đề nghị ông xã tôi giữ chức Đại Diện Cộng Đồng Công Giáo tiểu bang, ông lắc đầu lia lịa từ chối ngay lập tức:

- "Tôi còn không biết đọc 1 câu kinh nào mà làm cái gì?".

Về nhà ông nói với tôi,

- "Làm đại diện cho họ là làm đầy tớ cho mấy thằng linh mục chứ có khác gì đâu!"

Dần dần, những nhân vật hoạt động ở các cộng đồng Việt Nam không còn biết đến chúng tôi là ai thì mới hết nạn đe dọa. Nhưng tên ông Nguyễn Mạnh Quang vẫn còn ở mức độ thế nào ấy trong nhiều người, nhất là ở cùng tiểu bang.

Ít năm sau, có một linh mục già trước đây cai quản giáo xứ lúc tôi đi đạo thuở xưa, khoảng 9, 10 tuổi gì đó, đi Mỹ, đến tiểu bang chúng tôi kiếm chút tiền tiêu. Ông mang theo 1 người trạc cùng tuổi tôi, tên Kh để giới thiệu. Người này nhắc lại thuở nhỏ giúp lễ cho ngài linh mục đó. Còn tôi thì không nhớ gì cả, nhưng cũng tạm chấp nhận là đồng hương. Sau đó, ông Kh. thỉnh thoảng đến thăm nhà chúng tôi.

Một ngày, ông Kh. đến thăm chúng tôi ở Tacoma, mang theo 1 người bạn và giới thiệu tên ông xã tôi với người bạn đó. Chúng tôi cũng niềm nỡ mời ăn mời uống như thường lệ với khách xa. Người đó ngơ ngác, dáo dác quanh nhà như tò mò chuyện gì, rồi nói:

- "Ở thành phố này nghe nói có một tác giả tên Nguyễn Mạnh Quang. Ông đó viết sách, kinh lắm, ghê lắm. Tôi phục luôn!"

Chúng tôi theo dõi ánh mắt của ông ta. Người đồng hương tên Kh. nhắc:

- "Ông này là Nguyễn Mạnh Quang đấy!"

Nhìn cái mặt quê mùa, chơn chất, hiếu khách, và hiền khô của ông xã tôi, ông bạn hoàn toàn không thấy một sự liên hệ nào với hình ảnh một tác giả Nguyễn Mạnh Quang dữ dằn, hiên ngang, mà ông tưởng tượng khi đọc trong sách.

Ông bạn ấy khẽ lắc đầu, có vẻ không tin, rồi xác nhận sự nghi ngờ:

- "Không, ông Nguyễn Mạnh Quang, tác giả viết sách cơ! Chắc là... tên giống tên, trùng hợp thôi!"

Thế là chúng tôi cũng làm thinh, bỏ qua luôn. Ông Kh. cũng không nói gì thêm.

Sau buổi gặp mặt, tiễn khách ra về, chúng tôi ôm bụng cười một trận như chưa bao giờ cười. Sự tưởng tượng của ông độc giả ấy về tác giả Nguyễn Mạnh Quang như thế nào chẳng hiểu!

Còn ông bạn cùng quê là dân buôn bán lẻ, ít hiểu biết về những hoạt động văn hóa. Dù chuyện của chúng tôi rất căng thẳng mấy năm trước, nhưng dường như ông không biết nhiều, nên đồng ý đem vài quyển sách Việt Nam Đệ Nhât Cộng Hòa Toàn Thư ra tiệm ông trưng bày (!) một cách tỉnh queo.

Tiệm ông "cùng quê" này chỉ được thời gian ngắn, làm ăn không được nên dẹp, và dời đi đâu mất.

Hình ảnh một Nguyễn Mạnh Quang trong các quyển sách quá dễ sợ như thế hay sao? Và con người thật của Nguyễn Mạnh Quang nhìn rất nông dân, quê mùa, hiền lành chất phác ở ngoài đời như thế, thì không thể nào là tác giả Nguyễn Mạnh Quang trong các quyển ông viết!!

Lý Thái Xuân