(Lời giới thiệu: Câu chuyện sau đây do một đại tá HO kể trong một buổi hàn huyên thân mật. Tác giả lược đi các chi tiết cá nhân trong khi giữ lại câu chuyện không hư cấu.)
Cùng tháng 11/1978 ấy, anh Bửu được người cha Cách Mạng đến thăm cỡ hai tuần, sau là Đại tá Lê Đình Luân cũng được người cha Cách Mạng đến thăm.
Một sáng nọ vào mùa đông, và là ngày lao động. Tại bãi tập kết các đội K5 - Vĩnh Phú, chúng tôi chờ trực trại gọi tên đội xuất trại lao động. Đại tá Lê Đình Luân được cán bộ trực trại gọi tên thăm nuôi.
Lời cán bộ trực trại vừa dứt, những người tù chính trị của ta ở các đội bên cạnh và những đại tá trong đội ông Luân, tất cả đều có mang tâm trạng vui mừng: đưa tay vẫy chào, nói bằng những âm điệu mau lẹ. Người này hỏi ai đến thăm, người kia gởi lời nhắn về gia đình, người nọ bảo nhớ lấy tin vui nghe.
Ông Luân đứng ra khỏi đội. Sau cái gật đầu nhận chịu lời hỏi, nhắn của mọi người, Đại tá Luân ngỏ lời với ông đội phó trong đội là một đại tá, về việc trông coi đội lao động trong lúc ông ra thăm nuôi.
Sau đó ông Luân đưa tay chào mọi người, đi về phòng cất cái túi vải màu nâu, có thêu hoa sen trắng theo kiểu hoa sen GĐPT và cái nón lá buông, kiểu nón bộ đội rộng vành. Trên đường ra thăm nuôi, ông vẫn phục sức bộ đồ bà ba màu nâu Sồng, bởi vì trên đường đi trình diện cải tạo, ông không mang theo áo sơ mi, quần tây, toàn là bốn bộ bà ba màu nâu và xâu chuỗi Bồ Đề 18 hạt, lúc nào cũng đeo ở khuỷu tay trái.
Ông Luân có lãnh quần áo màu xanh da trời của trại, nhưng không mặc, đem cho ai đó, không biết.
Theo nội quy trại, tất cả tù cải tạo chính trị và hình sự đều phải mặc quần áo xanh, nhưng mọi người trong đội đại tá của ông Luân, mặc đủ kiểu quần áo màu hoa rừng ngày xưa, da trời của trại, nâu Sồng nhà chùa. Bởi vì đội đại tá mà ông Luân làm đội trưởng, không lao động ở ruộng đồng, nương dâu, sườn núi, chỉ lao động làm cỏ chung quanh cơ quan một cách thong thả, muốn làm cũng được, muốn ngồi nghỉ cũng được. Do vậy, có lần được ông tướng Nguyễn Hữu Hạnh (đặc công CSVN), trong QLVNCH đến thăm toàn thể cán bộ công an K5 - Vĩnh Phú. Tướng Nguyễn Hữu Hạnh đưa tay chào các đại tá của ta đang làm cỏ cơ quan. Đa số đại tá ta chào lại theo quân cách chào tay. Chỉ một hai ông đem lời chửi bới, nhưng ông tướng Hạnh chỉ mỉm cười.
Đại tá Luân vào nhà thăm nuôi, đưa mắt nhìn cha mình đang đứng trước mặt trong im lặng với thái độ nghiêm trang, để nghe người cán bộ nói lời thưa với cha ông Luân và dặn dò ông Luân, về thời gian thăm, v.v... y hệt như đã nói với cha anh Bửu trước đó.
Cha của Đại tá Lê Đình Luân nguyên là người lính Vệ Quốc Đoàn thuộc đơn vị Thừa Thiên Huế. Được đi tập kết ra bắc 1954. Sau 30/4/1975 ông được về nam, với chức vụ giám đốc bệnh viện Huế.
Người cán bộ thưa với cha ông Luân và cho phép ông Luân được thăm cha. Lời cán bộ vừa dứt, hai cha con ông Luân tự động ôm lấy nhau thật thắm thiết trong im lặng đến rơi nước mắt, rồi buông ra để ngồi vào ghế đối diện nhau. Trên đôi mi của hai người vẫn tiếp tục rướm lệ qua từng giây phút không nói nên lời. Mãi cho đến khi những cơn sóng tình cảm dâng trào trong lòng hạ xuống, lui vào đại dương huyết thống ở nội thức, hai cha con ông Luân mới có lời hàn thuyên tâm sự về những chuyện cũ ngày xưa.
Cha đi lính Vệ Quốc Quân ở trong rừng, kháng chiến đánh giặc Pháp, thật vô vàn gian khổ, ăn khoai, sắn, uống nước suối, ngủ gốc cây, hang núi... Mẹ con ở ngoài thành, một tay mẹ lo toan nuôi dưỡng, cho con khôn lớn, học hành đỗ đạt. Trong khi đó thì cha đang ở Bắc, còn con trong nam lên đường nhập ngũ tòng quân, sĩ quan từ cấp thấp đến Đại tá. Nhưng lòng con lúc nào cũng nhớ tưởng đến cha suốt hai mươi mốt năm qua, không biết cha mình ra sao ngoài nớ, sướng hay khổ, bao giờ mới được gặp cha để đền công ơn sinh thành của cha, mà con mới được có bản thân hôm nay, được đầy đủ năm bộ phận thân người, sự nghiệp sống trên đời có đủ vật chất, chức tước chỉ huy cấp dưới trong quân đội VNCH, là việc chẳng đặng đừng của người dân miền nam sống dưới chế độ VNCH khi lớn lên ở tuổi đi lính. Tất cả những gì mà con được có, nào là được bình an, sức khỏe, vật chất tạm đủ, chức tước như vậy, là do ông bà, cha mẹ mình có tu tâm, tích đức để lại cho con cái phước đó, mà con được hưởng cho nên con noi gương đức độ tu hành của ông bà, mẹ và cha.
Qua nhận thức đó, con cảm thấy hành trình cải tạo trong trại tù của con là môi trường đưa con vào đường tu niệm nhiều thì giờ hơn ngày xưa ở đời lính. Còn gì nữa đâu, thôi thì xả bỏ hết quá khứ, nhìn vào thực tại, mình là kiếp tù như cá nằm trên thớt, như chim vào lồng, do vậy con mới mặc quần áo nâu sồng, đeo chuỗi Bồ Đề 18 hạt ở tay, lòng luôn nghĩ đến Phật, miệng niệm Phật A Di Đà cầu vãng sanh cực lạc.
Có lẽ bấy nhiêu lời ấy nói với cha, đã tạm đủ rồi, ông Luân mời cha mình ngồi ở đầu bàn quay mặt ra cửa, ông Luân đứng trước người cha, quỳ xuống, chấp tay, cúi đầu xá một cái, nói lời thưa:
Kính thưa cha. Tuổi đời của cha năm nay trên lục tuần. Tuổi con cũng gần năm mươi. Thời gian cải tạo của con còn xa vời, chưa thấy ló dạng ở cuối đường hầm, không biết ngày nào về. Đến khi con được về, thì cha đã về cõi Phật, làm sao con được lạy cha để đền đáp công ơn sinh thành của cha, trước khi tiễn cha đi! Vậy, hôm nay con xin LẠY CHA một lạy khi cha còn sống để đền đáp công ơn sinh thành của cha sinh ra con.
Nói xong lời thưa, Đại tá Lê Đình Luân đứng lên Lạy Cha một lạy, là cách lạy lúc song thân còn sống. Chứ khi chết rồi thì lạy ba lạy lúc Chư Tăng hành lễ Cầu Siêu.
Ông Luân vừa lạy xong, đứng lên, cha ông đứng lên bước tới, ôm con mình, òa lên tiếng khóc nấc, ông Luân cũng nấc theo cha.
Sau đó, ông Luân chấp tay xá cha ông một xá, ôm gói quà ra cửa. Cha ông cũng bước theo, đứng trước thềm nhà, trông theo ông Luân trên đường vào trại với người cán bộ.
Hai câu chuyện anh Bửu Chửi Cha, Đại Tá Luân Lạy Cha, đã được hằng trăm tù nhân chính trị K5 biết đến, và toàn thể cán bộ Công an trại từ trên xuống dưới ai cũng biết đến, cho nên có một vài đội, trong lúc sinh hoạt về chỉ tiêu lao động do cán bộ quản giáo chủ trì nói hết việc này, việc nọ và không quên đem chuyện anh Bửu Chửi Cha, ông Luân Lạy Cha ra nói lời chê, lời khen. Có ông mở lời hỏi, trong đội có anh nào theo Đạo Thiên Chúa hay không? Cả đội ngồi im không ai dám nhận mình là Đạo Chúa. Họ lại hỏi có anh nào theo Đạo Phật? Cả đội cũng ngồi im, không ai dám nhận mình theo Đạo Phật.
Nói đến đây, tôi còn nhớ thuở ban đầu mới vào trại cải tạo ở Suối Máu – Long Thành. Tất cả sĩ quan các cấp của ta được những sĩ quan bộ đội làm việc khai báo, thẩm vấn vào hồ sơ, thời đó chưa có công an, tất cả trại cải tạo đều do quân đội miền bắc, miền nam quản lý trại.
Trong bản khai có mấy mục sinh quán, trú quán, tôn giáo,v.v... Những sĩ quan của ta, anh nào sinh quán ở bắc (Hải Phòng, Hà Nội, Nam Định, Thanh Hóa,v.v...) và tôn giáo là Công giáo. Liền bị họ kết cho ba cái tội, tội Bắc Kỳ Di Cư, tội theo Đạo Thiên Chúa và tội ngụy quân, (ngụy quyền). Lúc đầu, họ không hiểu danh từ Công giáo, họ hỏi lại, được anh em ta nói là Đạo Thiên Chúa, họ liền gật đầu đắc chí, như đã bắt được thủ phạm...
LÊN HỘI TRƯỜNG
Một sáng nọ, nhằm ngày thứ bảy cuối tháng 11 – 78. Cán bộ trực trại xuất hiện trước hàng quân các đội sớm hơn mọi khi và tuyên bố hôm nay cho tất cả đội khu A nghỉ lao động. Tức thì nhiều tiếng reo hò, la ó số một, huýt gió giữa âm thanh rào rào cười, nói...
Cán bộ trực trại liền đưa tay lên phất qua phất lại ra hiệu hãy im lặng để nghe tiếp. Tất cả hằng trăm tù ta và hình sự ở bãi tập kết liền im phăng phắc, hướng mặt về hướng cán bộ.
Người cán bộ nói lớn: chỉ có các đội khu A được nghỉ lao động thôi, còn các đội khu B (hình sự) đi lao động. Liền phát ra những tiếng: xì, suỵt, mừng hụt, chán thế,v.v... từ phía tù hình sự. Khiến cho ông cán bộ trực trại quát lớn: “Chúng mày hãy im lặng xem nào!” Rồi quay qua các đội tù ta, nói: Các anh đội trưởng hãy cho đội về phòng, cất đồ đạc và lên Hội Trường.
Người cán bộ trực trại nói lên hội trường, không cho biết lên đó để làm gì.
Cất xong đồ đạc lao động (lon gô ca cống...) hằng trăm tù chính trị của ta từng bước nhởn nhơ đến Hội Trường, người trước, người sau, vừa đi vừa bàn luận chủ đề hôm nay tại Hội trường, rồi đoán non, đoán già, tố nhau, cá nhau. Anh này thì đoán: “Tổng kết thành tích thi đua lao động của sáu tháng từ 1 đến 6 năm 78”. Anh kia thì đoán: “Nghe ban giám thị xác định về lương thực của tù”. Anh nọ đoán: “Học chính trị về hai chế độ VNCH và Việt Nam Xã Hội Chủ Nghĩa”. Anh khác đoán: “Bữa nay sẽ được nghe ông Thiếu tá Nguyễn Huy Thùy, Giám thị trưởng nói lời chê trách sự việc anh Bửu Chửi Cha, khen ngợi Đại tá Luân Lạy Cha.
Nghe vậy, một vài anh em ta tiếp lời: “Đúng rồi đó các cha! Thế nào họ cũng đưa hai chuyện Chửi Cha, Lạy Cha, rồi nhiều lời chê trách chua chát, đắng cay với anh Bửu, vì anh Bửu là Công giáo, họ ghét Công giáo lắm. Dĩ nhiên họ có lời khen Đại tá Luân là cái chắc, vì ông Luân là Phật tử. Các anh không thấy đại tá Luân luôn luôn mặc quần, áo nâu, đeo chuỗi Bồ Đề đó sao?
Người Cộng sản VN, họ không có cảm tình với người Việt Nam theo Kitô Giáo, nhất hạng là sĩ quan quân đội và các viên chức hành chánh VNCH theo Đạo Chúa (Kitô Giáo). Bởi vì họ luôn luôn thấy những người Việt theo Đạo Thiên Chúa là không còn thờ cúng ông bà, tổ tiên, đánh mất các đạo lý trung hiếu, ơn nghĩa đối với tổ quốc, tổ tiên VN, họ gọi là vong bản. Do vậy bữa nay, thế nào ông Nguyễn Huy Thùy giám thị trưởng cũng cho anh em tù ta, ai là Đạo Kitô Công Giáo một bài học chua chát, đắng cay cho mà coi!
Một anh tù ta đi bên cạnh cất lời:
- Không! Tôi thấy ông Thùy, mặc dù ông Công an, chức vụ liên trại trưởng, nhưng rất tế nhị ở lời nói và thái độ cư xử với tất cả tù chính trị và hình sự, nếu không nói là có văn hóa, có hiểu biết nhiều mặt văn hóa, sử học, chính trị, xã hội, chủ nghĩa, tôn giáo,v.v... Nhất hạng là những đối tượng mang tính hận thù, như Pháp đánh chiếm VN đặt nền đô hộ, lập ra chánh phủ Bảo Đại, Chính phủ Đệ I, Đệ II VNCH, Hoa Kỳ đổ quân vào miền nam Việt Nam... khi ông nói có tính cách nhận định với ngôn ngữ nhẹ nhàng như người viết sử nói lại cho các cử tọa, chứ không phải ngôn ngữ của các giới chính trị, quân sự bên này nói bên kia với âm thanh hằn học, chửi bới. Kể cả những bộ phận chính trị ở bên phía CSVN của ông, như chính phủ VNDCCH, Mặt Trận GPMN, lực lượng quân sự miền bắc, đánh Điện Biên Phủ, Hiệp Định Genève là Hiệp Định Pháp thua VN, rút quân và Hiệp Định Paris Mỹ rút quân, lực lượng quân sự miền bắc, MTGP thắng miền nam thống nhất đất nước,v.v... khi nói đến với tất cả anh em tù ta ở hội trường vừa qua, ông cũng chỉ dùng lời lẽ nhẹ nhàng phân tích có tính cách so sánh, để cho anh em tù ta tự nhận thức bên nào chính nghĩa, bên nào không.
Ông nói không có hùng hồn, nhẹ nhàng chậm rãi, có thêm nụ cười trên môi và đôi khi có thêm ca dao, tục ngữ VN, như câu “Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng chơn lý không bao giờ thay đổi” khi ông đang nói đến Cách Mạng dân tộc kháng chiến chống Pháp được phát xuất từ lòng dân, không do bất cứ bạo lực bên ngoài nào thúc giục, đó là chơn lý muôn đời từ ngàn xưa của tổ tiên ta qua các đời Đinh, Lê, Lý, Trần, Lê.
Có lẽ ông có tình quê hương sâu đậm trong lòng, cho nên trong lúc ông ngồi trên máy bay đi Liên Xô, ông nhìn xuống lúc cất cánh lên cao, ông thấy đất nước mình rất xinh đẹp, như đã được nhiều nhà văn, thơ đã diễn tả, mà ông đã học, đã đọc được ăn sâu vào tâm hồn ông. Nhân cơ hội được nhìn quê hương từ trên cao xuống, làm cho ông thấy được một cách hiện thực hơn là ở sách vở văn thơ, cho nên ông thốt nên lời “Quê hương ta đẹp lắm” trước hằng trăm tù nhân chính trị của ta ở hội trường. Nói xong, ông im lặng vài giây, nhìn xuống tù ta, như thể lắng lòng hướng về tổ quốc, anh linh tiền nhân. Đoạn, ông nói đất nước ta, dù nam, hay bắc đang chiến tranh nhiều bom đạn cày lên những vết hằng, nhưng vẫn ươm đậm một màu xanh, chứa chan tình quê, thật mát mắt, mát lòng.
Một lần trước đây, cũng tại hội trường, vào gần cuối hè 1977, tôi không nhớ ông Thùy nói đề tài gì, hình như hôm ấy, ông Thùy nói về Nội Quy ở thuở ban đầu, tù ta mới đến K5 này.
Ông nói Nội Quy, là một văn bản, được chứa đựng trong đó một số điều khoản chế tài mọi người sống có trật tự, làm đúng các việc, giờ nào việc đó để gìn giữ an bình cho xóm làng, các tập thể trong xã hội trên một đất nước. Nội Quy có trong tập thể công an, bộ đội (quân kỷ) các đoàn thể thanh niên, giáo viên, học sinh,v.v...
Ông Thùy nói những người phụ nữ VN trên ba miền từ xưa nay, từ lúc tuổi thanh xuân, cho đến khi làm mẹ, các chị, các bà, ai cũng tự có Nội Quy trong lòng cho mình, cho nên các chị, các bà thường có trạng thái khép nép, e ấp ở bước đi lời nói ngọt dịu, nhất hạng các cô, các chị tại nhà khi có khách đến thăm, các cô, các chị thường lấp ló trong rèm nhìn ra. Nói đến đó, ông Thùy từ trên bục đi xuống, tới đứng sau cây cột ở hội trường, rồi diễn tả cử chỉ e ấp của các cô, các chị bằng cách ông ló một nửa mặt, đưa mắt nhìn, rồi thụt vô, ló ra... cả hội trường, tù ta ai cũng cười rộ lên.
TẠI HỘI TRƯỜNG
Đúng 8 giờ, phái đoàn Ban Giám Thị Trại từ cổng trại tiến vô hội trường. Gồm có ông Thùy, mấy cán bộ Giáo dục, trực trại và một số quản giáo. Tất cả ngồi trên sân khấu cùng một dãy bàn, còn các ông quản giáo đứng dọc hai bên vách hội trường, như để quan sát các tù ta ai có cử chỉ bạo động, tức khắc ra tay ngăn chặn.
Tất cả tù ta có lời đoán đều sai hết. Đề tài hôm đó, là học tập trước cách thức khai báo lý lịch, quá trình hoạt động trong quân đội và hành chánh ở các ngành VNCH.
Sau lời ông Thùy tuyên bố đề tài ấy, thì các cán bộ giáo dục hướng dẫn cách khai báo và cho biết tất cả các đội khu A được nghỉ lao động một tuần, ở nhà khai báo. Ban giáo dục sẽ phát giấy, bút cho toàn thể tù ta làm công việc khai báo.
Bốn ông cán bộ Giáo dục ngồi hai bên ông Thùy trên sân khấu, thay nhau thuyết trình suốt cả giờ đồng hồ về cách khai, nơi chốn tại phòng và hội trường, đội nào ngồi theo đội đó.
Ông cán bộ trưởng ban Giáo dục đang nói về nơi chốn, khi ngưng lại, ông quay qua ông Thùy nói nhỏ tiếng gì đó. Ông Thùy tuyên bố thời gian khai báo, tất cả tù ta sẽ được có thêm các thức ăn tươi (cá thịt, rau quả).
Ông Thùy tuyên bố xong về thức ăn tươi, ông im lặng, nhìn xuống hội trường qua mấy giây, đoạn ông hỏi:
- Vừa rồi, trong các anh, có anh nào được thân nhân Cách Mạng đến thăm hay không?
Cả hội trường im lặng. Chẳng mấy chốc, Đại tá Luân đứng lên trong im lặng. Im lặng đứng lên, là trả lời có.
Ông Thùy hỏi tiếp:
- Còn anh nào nữa?
Hội trường im lặng đáng sợ! Qua mấy giây, ông cán bộ trưởng ban Giáo dục lên tiếng:
- Anh Bửu đâu, sao không đứng lên?
Anh Bửu liền đứng lên.
Ông Cán bộ trưởng ban Giáo dục bảo anh Bửu ngồi xuống, sau đó ông Thùy nói:
- Theo văn học sử Việt Nam ta vốn có bốn ngàn năm văn hiến, do được ảnh hưởng bởi Nho, Lão, Phật. Cho nên dân tộc ta trải qua nhiều triều đại, triều đại nào, con dân ở các thế hệ trước, sau đều có một nền văn hóa cổ truyền thật lý tưởng, tươi đẹp, ấn tượng hiện thực.
Nền văn hóa cổ truyền có mặt khắp nơi ở văn, thơ, tranh ảnh, hình tượng, chùa, tháp, lăng miếu, bản thân người ở lời nói, thái độ cư xử, sắc phục, nghi lễ, hát xướng, ca ngâm... Tất cả đều trầm lặng, thẩm sâu vào không gian quả đất và không gian tâm linh con người. Điều đó được thấy ở tiếng chuông chùa ngân vang đi vào vạn hữu và lòng người.
Toàn thể dân Việt Nam ta trên ba miền, ai cũng được thể nhập ít, nhiều văn hóa cổ truyền dân tộc, không thể không có. Người dân Việt Nam không có văn hóa cổ truyền là người vong bản, gọi là mất gốc.
Người dân Việt dù theo tôn giáo nào, không thể bị đánh mất văn hóa dân tộc mình. Vì sanh ra và lớn lên giữa lòng dân tộc, chứ không phải ở bên Tây, bên Mỹ. Dù ở vùng châu thổ Cửu Long, Sông Hương, Hồng Hà,v.v... dân ta cũng nói và viết một thứ tiếng, cùng ăn những món ăn tộc Việt, cung cách cư xử Việt tộc, vân vân.
Được như vậy, là do được giáo dục từ gia đình, học đường, sách vở, cơ sở truyền thông ở chương trình văn học sử. Ông Thùy im vài giây hỏi:
- Người dân Việt theo các tôn giáo, có được các nhà lãnh đạo tôn giáo dạy bảo nuôi dưỡng nền văn hóa cổ truyền dân tộc hay không?
Cả hội trường ngồi im. Thấy vậy, ông Thùy liền nói:
- Chỉ có những nhà lãnh đạo Phật Giáo, Nho, Lão mới khuyên bảo, dạy người dân Việt ba miền luôn nhớ nuôi dưỡng nền văn hóa cổ truyền Việt tộc.
Chẳng những có lời khuyên, mà còn hòa nhập nền văn hóa tôn giáo mình vào dòng sinh mệnh của dân tộc. Cho nên anh Lê Đình Luân, theo Đạo Phật, ảnh được có trong lòng đạo lý hiếu thảo, ảnh lạy cha ảnh để đền ơn. Dù người cha anh Luân là người của Cách Mạng Dân Tộc, anh Luân là người của chế độ miền nam, nhưng đã sinh ra anh Luân, đâu phải anh Luân từ đất nẻ chui lên. Theo phép lịch sự, ai cho mình món gì mình đều nói lời cảm ơn, sao lại quên ơn! Tôi nghe anh Luân lạy cha, tôi cảm động lắm!
Ông Thùy vừa chấm dứt, người cán bộ trưởng ban giáo dục tuyên bố hết giờ và dặn dò tù ta giữ trật tự trên đường về phòng.
Trên đường về lại phòng giam, tù ta ai cũng thắc mắc, tại sao ông giám thị trưởng Nguyễn Huy Thùy không nói gì đến thái độ anh Bửu Chửi Cha? Qua đó, người này thì nói: “Không nói tức là đã nói trong tư tưởng rằng; người Việt theo Kitô Giáo, ai cũng vong ơn, bội nghĩa tổ tiên, ông bà, cha mẹ. Họ bị các Linh mục trao truyền, do Chúa sinh, là con Chúa, cho nên người Việt theo Kitô giáo không thờ phượng tổ tiên, ông bà, không có đền ơn, đáp nghĩa song thân sinh thành”. Người kia thì nói: “Ông Thùy không đá động gì đến vụ việc anh Bửu Chửi Cha, là một thái độ chống đối ngầm. Không khác gì đồ thúi tha, đừng đem vào nhà. Thằng đó mất dạy lắm, đừng đếm xỉa đến nó”. Người nọ thì nói: “không phải ông cán bộ công an, bộ đội cao cấp nào cũng có ngôn ngữ văn hóa như ông Thùy đâu!”
Tôi còn nhớ trong những ngày ở Trại Suối Máu - Long Giao. Một hôm nọ, hằng trăm tù nhân chính trị của ta được lệnh lên Hội trường để học tập Chính trị. Những cán bộ nói một số đề tài chính trị lúc bấy giờ, là những ông Thiếu tá, Trung tá, Thượng tá bộ đội, chưa có công an.
Hôm đó, tụi này được nghe ông Trung tá bộ đội, gốc người Quảng Ngãi nói đề tài Ba Dòng Thác Cách Mạng.
Trong lúc đang nói, ông xen kẽ vào nhiều lời chua chát, cay đắng, xỉ vả, nhục mạ toàn thể quân nhân, cán chính các cấp VNCH của ta là Việt gian Thiên Chúa giáo theo Tây, theo Mỹ, hết đánh thuê cho Tây lại đánh thuê cho Mỹ. Chủ hết thuê, tớ thất nghiệp.
Ông ta còn nói thêm rằng; đáng lẽ ra Việt Nam đã được độc lập thống nhất đất nước sau khi thực dân Pháp thua trận Điện Biên Phủ, rút tàn quân về nước cuối năm 1954.
Do những người Đạo Thiên Chúa của các anh, là Giám mục, Linh mục, ông Diệm, ông Thiệu, tướng tá Cần Lao, viên chức Cần Lao và con chiên trong Đạo Thiên Chúa. Tất cả hùa nhau cướp miền nam Việt Nam dưới sự chỉ đạo của Thiên Chúa La Mã lập ra chính quyền tay sai, có quân đội đánh lại các lực lượng dân tộc yêu nước bắc, nam suốt hai mươi mốt năm qua, làm cho hằng triệu thanh niên bắc nam chết chóc, thương tật, nhà tan cửa nát, thân nhân nam, bắc phân ly lâu dài, già nua chết không thấy nhau.
Các anh cứ suy nghĩ lại xem, do ai cản trở dân tộc độc lập, thống nhất? Đa số các anh đây, tuổi cũng bằng chúng tôi, có anh hơn, có anh thua, tất cả chúng ta đều dư biết đất nước ta đang thanh bình, thịnh vượng, dân được an cư lạc nghiệp, bỗng nhiên bị thực dân Pháp, và Đạo Thiên Chúa La Mã vào đô hộ, đặt gông cùm vào cổ, xiềng xích vào chân, chúng xúm nhau bóc lột, đàn áp dân ta. Cho nên toàn dân phải đứng lên kháng chiến chống Pháp. Thì những người Việt Nam Thiên Chúa Giáo lại đứng về phía thực dân Pháp, cầm súng đánh lại lực lượng kháng chiến của toàn dân.
Trong số hằng trăm anh ngồi đây nói riêng, hằng ngàn anh trong các trại khác nói chung, chắc chắn có một số anh cũng đã có lần làm lính vệ Quốc Đoàn kháng chiến chống Pháp, nếm mùi rừng thiêng, muỗi đốt,v.v... Vì không chịu được, trở về thành sống với gia đình. Có số người đi làm việc trong các công sở Pháp, các xí nghiệp tư nhân,v.v... Khi ông Diệm từ La Mã về nước, lập nên chính quyền tay sai. Trong hoàn cảnh chẳng đặng đừng, nên đa số đã ủng hộ ông Diệm. Nhưng sau đó, ông Diệm ra lệnh cho công an Thiên Chúa bố ráp, bắt giam hết và đem thủ tiêu. Vì thế, nhiều người miền nam trong giới tri thức bị ông Diệm truy lùng, phải thoát ly ra rừng thành lập Mặt Trận Giải Phóng Dân Tộc. Trong số người bị ông Diệm bắt giam, giết chết, không phải có quá trình đi kháng chiến, họ chỉ là người theo Đạo Phật (Hòa Hảo) CAO ĐÀI, Nho, Lão, v.v…
Những người trong Chính Phủ Cách Mạng chúng tôi, rất cảm thông đối với những anh em trong kháng chiến, nửa chừng về lại gia đình, vì không chịu được khổ nhọc.
Trong quyến thuộc tôi, có một chú em con ông chú, một thời đi kháng chiến cỡ vài tháng về lại gia đình, sau đó đi lính ông Diệm, được quân hàm đại úy trong ngành Địa phương quân. Chú em tôi nó đi rửa tội theo Đạo Chúa, sau đó nó được thăng quân hàm thiếu tá. Nó nghe tôi về, nó tuyên bố bỏ Đạo Chúa, trở lại Đạo thờ ông bà.
Các anh thấy không, đúng ra chính quyền ông Diệm thắng lực lượng Cách Mạng chúng tôi, vì chính quyền Diệm có nhiều vật chất, súng đạn tối tân. Nhưng bị thua chúng tôi, là vì ông Diệm, ông Thiệu chuyên lo xây dựng đạo Thiên Chúa, đánh phá Phật giáo, bị Mỹ bỏ rơi, không viện trợ nữa. Giống như ông chủ đuổi người làm, không thuê nữa.