LTS: Chúng tôi trích đoạn bài đăng trên FB Saigon Trong Tim Tôi (03 Sep 2019) nói về các tên gọi đặc biệt trong quan hệ ngoại giao của Vatican với các quốc gia khác. Vì Vatican là một thực thể lưỡng tính: một mặt là chính trị, một mặt là tôn giáo, nên liên hệ với nó rắc rối vô cùng. Hình ảnh do SH minh họa. (SH)

Tòa thánh Vatican là một quốc gia đặc biệt, nó vừa thần quyền vừa pháp quyền.

Trên nguyên tắc, phái viên của Tòa Thánh khi được cử đi làm nhiệm vụ ngoại giao không được gọi là Đại sứ mà được chính thức gọi là Apostolic Nuncio, hay Papal Nuncio, hoặc Nuncio, dịch tiếng Việt là Sứ thần Tòa Thánh. Sứ thần Tòa Thánh giống như Đại sứ của các quốc gia.

Tại các quốc gia chưa có quan hệ ngoại giao với Tòa Thánh, Tòa Thánh thường gởi đến đó một Khâm sứ Toà Thánh (Apostolic Delegate) để liên lạc với Giáo hội tại quốc gia đó.

Khâm sứ chỉ giao tiếp phần 'giáo', không có ngoại giao. Vị Khâm sứ cũng có một cấp bậc trong Giáo hội ngang với Sứ thần, nhưng không được hưởng quy chế ngoại giao. Tuy nhiên, một vài quốc gia cũng đã dành cho Khâm sứ một số đặc quyền về ngoại giao.

Trong lịch sử, Tòa Thánh chưa bao giờ thiết lập bang giao với Việt Nam, nhưng Tòa Thánh đã gởi nhiều vị khâm sứ đến Việt Nam.

Toà Thánh thiết lập toà Khâm sứ Ðông Dương tại Huế ngày 20-5-1925, khi đó, Huế là kinh đô triều đình An Nam. Tòa Khâm sứ Huế xây cất gần Nhà thờ Chánh tòa Phủ Cam.

Sau 1945, khi vua Bảo Đại thoái vị, trung tâm quyền lực chuyển về Hà Nội.

Năm 1950, Giáo hoàng Pio XII cử linh mục John Dooley làm Khâm sứ, bấy giờ Tòa khâm sứ được đặt kế Tòa Tổng Giám mục Hà Nội, là phần đất thuộc Tòa Tổng Giám mục tách ra làm Tòa Khâm sứ.

Khâm sứ Đông Dương John Jarlath Dooley ở Hà Nội (người cầm trượng). Ảnh hdgmvietnam.com

Năm 1954, hiệp định Genève chia đôi đất nước.

Năm 1959, ông Hồ Chí Minh bắt đầu có những va chạm với Công giáo, trục xuất các giáo sĩ ngoại quốc rời khỏi Bắc Kỳ.

Tháng 3/1959, Khâm sứ John Dooley đang bịnh nặng nhưng Hà Nội làm áp lực chuyển ông sang Pnom Penh. Linh mục Terenz O’Driscoll ở lại Hà Nội làm Quyền Khâm sứ, và linh mục này cũng bị trục xuất ra khỏi Hà Nội ngày 17.08.1959.

Tòa Khâm Sứ tại Hà Nội bị tịch thâu. Một bức tường ngăn cách giữa Tòa Giám mục Hà Nội và Toà Khâm sứ đã được dựng lên.

Trước đó, năm 1955, một Khâm sứ Tòa Thánh nữa được bổ nhiệm ở Sài Gòn nhưng không có quyền.

Khâm sứ Tòa Thánh tại Sài Gòn tạm trú tại một phòng ở Bệnh viện Saint Paul Sài Gòn.

Năm 1959, nhân viên Toà Khâm sứ Hà Nội bị trục xuất, Tòa Thánh mới thiết lập chánh thức Tòa Khâm sứ tại Sài Gòn, trụ sở ở số 176, đường Hai Bà Trưng, Quận 1.

Tòa Khâm sứ ở Sài Gòn tồn tại từ 1955-1975, mà vị Khâm sứ cuối cùng là ĐGM Henri Lemaitre.

Sau ngày 30/4/1975…

Ngày 4/6/1975, Chánh phủ Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam đã mời Đức Khâm sứ Henri Lemaitre tới và yêu cầu ngài phải rời khỏi Việt Nam trong một thời gian càng sớm càng tốt.

Ảnh findagrave.com

Có vụ "lùm xùm" từ chánh quyền sau khi Tòa Thánh bổ nhiệm Đức cha Nguyễn Văn Thuận làm Tổng giám mục phó Tổng Giáo phận Sài Gòn: Cha Thuận bị kết án chống chính quyền.

Một nhóm “trí thức” trong đó có dân Công giáo làm áp lực lên Tòa Thánh. Có cả Chưởng ấn tòa Tổng Giám mục, Giám đốc Đại chủng viện. Đó là linh mục Nguyễn Huy Lịch, Nguyễn Ngọc Lan, linh mục Chân Tín, Trương Bá Cần, Huỳnh Công Minh, Phan Khắc Từ, Vương Đình Bích, Nguyễn Đình Đầu, Lý Chánh Trung, Thanh Lãng... Trương Bá Cần và Nguyễn Ngọc Lan hăng hái nhứt.

Nhóm này 20 người không chấp nhận TGM phó Nguyễn Văn Thuận đứng đầu giáo phận Sài Gòn là vì ông là giám mục chống cộng.

Sáng 13/5, nhóm đã tụ tại Tòa Tổng Giám mục, yêu cầu LM Nguyễn Văn Thuận từ chức.

Sáng ngày 14/5, nhóm kéo tới Tòa Khâm sứ đưa thỉnh nguyện thư yêu cầu Khâm sứ Tòa Thánh tại Sài Gòn ra khỏi Việt Nam ngay.

Tối ngày 3/6, nhóm trên lại đến Tòa Khâm sứ lặp lại lời yêu cầu và họ đã ở lại đó một đêm để tạo áp lực.

Họ trèo tường, phá ổ khóa leo vô Tòa Khâm sứ, trèo lên nóc nhà hạ lá cờ Tòa Thánh xuống và căng biểu ngữ. Họ la lên "Đả đảo! Đả đảo! Henry Lemaitre cút về nước."

Nhóm này xốc nách Khâm sứ Henry Lemaitre kéo ra khỏi Tòa Khâm sứ Sài Gòn, đẩy ông thẳng ra đường Hai Bà Trưng.

Và Khâm sứ Tòa Thánh cuối cùng là Giám mục Henri Lemaitre phải ra đi.

Tổng Giám mục Nguyễn Văn Thuận bị bắt và sau nhiều nơi quản chế đã bị đưa xuống tàu chở ra Bắc. TGM Nguyễn Văn Thuận ở tù 13 năm ...

Tòa Khâm sứ Sài Gòn hiện nay là khu Sài Gòn Square.

Theo Fb Nguyễn Gia Việt

Nguồn FB Saigon Trong Tim Tôi -> 03 Sep 2019