Trong nhiều năm qua, chúng tôi được tham dự ngày Cinco De Mayo (5 tháng 5) của Mễ Tây Cơ tại các cơ sở ở Mỹ. Lúc đầu chúng tôi hiểu lầm ngày đó là ngày độc lập của Mễ Tây Cơ. Sau này tìm hiểu thêm, chúng tôi biết rằng đó là ngày mừng chiến thắng của Mễ Tây cơ khi họ đánh bại quân Pháp ở trận Puebla ngày 5 tháng 5 năm 1862. Cũng được biết thêm, ngày lễ này được đánh dấu ở Mỹ với những sự kiện đặc biệt lớn hơn ở ngay bản xứ Mexico.
Người Mỹ nói chung năm nào cũng như năm nào đều rầm rộ tổ chức kỷ niệm ngày 5/5 (gọi là Cinco de Mayo) của người Mễ, cho nên ngày đó đã trở thành cái văn hóa đặc biệt, đã hòa quyện vào các sinh hoạt của người Mỹ nói chung. Người bạn thân của tôi kể, ở cơ sở liên bang nơi cô ấy làm việc, năm nào cũng có tổ thức thi đua làm các món chấm bánh tráng Mễ, gọi là sausa, nước uống Magarita,... Người Mỹ cũng xem đó như những món ăn thích thú của họ.

Mừng Cinco de Mayo ở bang Denver, Mỹ

Mừng Cinco de Mayo ở bang Texas, Mỹ
Ngày Cinco de Mayo được cả những người Mỹ và người Mễ Tây Cơ ăn mừng. Những sự kiện sau đây được tổ chức rải rác khắp nơi nước Mỹ: Diễu hành, hội chợ thức ăn, âm nhạc, múa dân gian, các màn kịch tái hiện lịch sử,...

Mừng Cinco de Mayo ở New York, Mỹ
Sự tìm hiểu này làm chúng tôi nghĩ đến người Việt trên xứ Mỹ, và ở các quốc gia khác trên thế giới. Dấu ấn của chúng ta là gì trong 43 năm qua? Chẳng lẽ là những sự kiện tiêu cực quanh ngày 30 tháng 4? Gượng ép lắm, ta chỉ có thể tính đến ngày Tết. Tuy rằng các cộng đồng hay các chợ Việt, cũng như người Hoa đều thấy nở rộ không khí Tết, nhưng nó chỉ gói gọn ở những nơi đó mà thôi, chưa lan tỏa vào các sinh hoạt chung của người Mỹ. Nhưng ở Hoa Kỳ, người Tàu đã đi khắp thế giới trước ta lâu lắm, đã "ăn Tết âm lịch" từ lâu, cho nên ngày Tết âm lịch đã làm cho người Mỹ chỉ nghĩ đến người Tàu mà thôi. Một thí dụ về sự nhầm lẫn của người ngoại quốc mới đây, ngày 4 tháng 6, 2018, hai anh em từ Việt Nam tên là Quốc Cơ và Quốc Nghiệp sang Anh quốc biểu diễn tài năng. Ban Tổ Chức cuộc thi Britain’s Got Talent đã chiếu cảnh (phông) nền theo thiết kế của Trung Quốc. Thấy vậy anh em Quốc Cơ – Quốc Nghiệp phản đối quyết liệt, cho đến khi BTC thay cảnh nền mới bắt đầu trình diễn (xem bài trong link). Đó là một tấm gương tự tôn dân tộc trong sáng của riêng hai anh em Quốc Cơ và Quốc Nghiệp đáng cho chúng ta ghi nhớ.
Có thể nói, người Việt mình chưa để lại dấu ấn nào có thể so sánh với ngày Cinco De Mayo trên đất Mỹ. Bao nhiêu năm qua, người Việt hải ngoại chỉ lo giải quyết cái hận thua cuộc ngày 30 tháng 4, 1975. Từ chính trị đến văn học, xã hội, sự hận thù đã xâu xé cộng đồng hải ngoại hơn 40 năm mà chưa có dâu hiệu chấm dứt. Ai có ý xóa bỏ mối hận này thì lập tức trở thành nạn nhân mới của chính nó. Tóm lại là người Việt hải ngoại cố gắng rất nhiều để làm cái chuyện giành giật hào quang cho riêng mình một cách hằn học, nhỏ nhoi trong thời gian gần nửa thế kỷ.
Nếu đem so sánh thì ngày 5 tháng 5 của người Mễ hãy còn quá nhỏ bé, không có gì đáng nói so với ngày 7 tháng 5 của người Việt chúng ta. Trận Puebla ngày 5 tháng 5, 1862 chỉ là chiến thắng của một trận đánh trong cuộc chiến của nhân dân Mễ Tây Cơ, chứ không phải là trận đánh quyết định khiến cho quân Pháp phải rút quân về nước, hơn nữa, trận này lại được Mỹ hỗ trợ. Nhưng chỉ ít lâu sau (độ 1 năm) trận đánh ở Puebla, quân Pháp lại trở lại đánh bại quân của Mễ Tây Cơ khiến cho quân Mễ phải rút lui về miền Nam. Nhờ chiến thắng này, quân Pháp thiết lập chính quyền bù nhìn Maximilian I làm tay sai cho Pháp. Quân Pháp còn hiện diện ở Mễ Tây Cơ được vài năm (cho đến năm 1866) mới rút lui. Lúc đó, Pháp đang phải đối đầu với cuộc chiến chống nước Áo ở Ý Đại Lợi, nước Đức, Hoa Kỳ (đang thi hành chủ thuyết Monroe: Châu Mỹ của người Mỹ Châu), và Pháp cũng đang can thiệp vào Việt Nam ở Đà Nẵng và Sài gòn. Do có trăm mối tơ vò như thế mà Pháp phải rút quân ra khỏi Mễ Tây Cơ. Do đó chiến thắng của Mễ ở trận Puebla thật ra chẳng có gì gọi là lớn lao, nhưng nó lại được người Mỹ dùng làm niềm hứng khởi cho phe Union ở miền Bắc trong cuộc chiến Nam Bắc Mỹ đi đến chiến thắng. Có lẽ vì thế mà tất cả người cùng ăn mừng chung với người Mễ ghi đậm dấu ấn ngày Cinco de Mayo trong văn hóa nước Mỹ cho tới nay.
Trong khi đó, Việt Nam đại thắng Pháp (liên minh là Vatican, và có sự hỗ trợ 80% chiến phí của Mỹ) ở trận Điện Biên Phủ ngày 7 tháng 5, năm 1954 là một trận chiến kinh thiên động địa. Chiến thắng này chẳng những đã làm cho người người năm châu bốn bể kính nể dân tộc Việt Nam, mà còn làm gương cho nhân dân thuộc địa của các đế quốc Anh Pháp ở nhiều nơi trên thế giới cương quyết vùng lên tranh đấu đòi lại chủ quyền độc lập cho dân tộc họ.
Chiến thắng Điện Biên Phủ 07/5/1954
(https://www.youtube.com/watch?v=R71MK4kjoMM)

16 ngàn quân Pháp đầu hàng trận Điện Biên Phủ
Chiến thắng lịch sử này cũng là chiến công rửa sạch mối nhục vong quốc gần một thế kỷ của dân tộc Việt Nam. Đại-tá Phạm Văn Sơn, Trường Ban Quân Sử, Phòng 5 Bộ Tổng Tham Mưu (của chính quyền miền Nam) đã viết trong cuốn Việt Sử Toàn Thư như sau:
“Sau hai Hòa Ước 1862, 1884, nước nhà bị Pháp thuộc luôn 80 năm ròng. Cha con tủi nhục, vợ chồng lầm than, cái thảm họa vong nô lần này hết sức não nề. Rồi cũng luôn 80 năm ấy toàn dân lại vùng lên tranh đấu. Máu đào xương trắng tràn ngập Bắc Nam. Mười năm qua (1944-1954) lợi dụng được cuộc Hoàn Cầu Đại Chiến (Đệ Nhị Thế Chiến), Việt Nam cùng thực dân Pháp đánh một canh bạc cuối cùng, liều như một mất một còn. Kết cục con cháu Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Huệ đã rửa được cái nhục mất nước.” Phạm Văn Sơn, Việt Sử Tòan Thư Glendale, CA: Đại Nam, 1980?), tr. 721.
Trở lại ngày Cinco De Mayo của Mễ, chẳng những đó chỉ là một chiến thắng nhỏ hơn rát nhiều so với chiến thắng Điện Biên Phủ đầy xúc động của Việt Nam, mà câu chuyện chiến thắng của Mễ đã qua được hơn một thế kỷ rưởi (156 năm) dài. Trong lúc đó, chiến thắng Điện Biên Phủ của ta chỉ mới xảy ra 64 năm qua, vẫn còn quá mới mẻ để thế giới còn ghi nhớ.
Ấy thế mà người dân Mỹ gốc Mễ năm nào cũng như năm nào đều rầm rộ tổ chức kỷ niệm ngày 5/5/ (gọi là Cinco de Mayo) rất long trọng. Còn chúng ta thì im lặng đối với những gì chúng ta đáng lẽ phải hãnh diện, tự hào.
Người Việt hải ngoại đã định cư được 43 năm, tưởng cũng đã đủ thời gian trút hết oán hờn, và than vãn về những đau khổ mất mát của một thành phần dân chúng phải gánh chịu trong buổi giao thời 30/4/1975. Tuổi chúng ta càng lớn, chẳng lẽ những chuyện tiêu cực đó là gia sản duy nhứt cho con cái mình sống trên đất người hay sao? Chúng ta rất cần thiết phải trao lại cho giới trẻ danh dự và niềm tự hào của dân tộc Việt Nam nữa chứ. Thiết nghĩ đây là thời điểm thích hợp trước khi chúng ta mãi mãi sẽ bị lãng quên trên xứ người khi nằm xuống trong lòng đất lạ.

Mừng 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ tại sân vận động trung tâm thành phố ĐBP

Chương trình nghệ thuật “Hoa ban khoe sắc”
Đã đến lúc người Việt hải ngoại nên tổ chức ngày chiến thắng Điện Biên Phủ 7/5, trước là để cho thế giới biết người Việt Nam biết hãnh diện về tinh thần quật khởi, độc lập, tự cường của dân tộc mình, sau là để cho con cháu chúng ta, tuy lớn lên ở hải ngoại, tuy mất dần tiếng Việt, nhưng vẫn còn có thể tự hào mình là con cháu của người Việt. Chúng tôi đề nghị các bước thực hiện như sau:

- Ngày 7 tháng năm mỗi năm, trong bữa cơm gia đình, nói cho những người trong gia đình, con cái, biết về chiến thắng Điện Biên Phủ của Việt Nam.
- Ngày 7 tháng năm mỗi năm, mời vài người bạn trong sở làm đến ăn với gia đình, và giới thiệu chiến thắng Điện Biên Phủ cho họ được biết.
- Nếu có thể, ngày 7 tháng năm mỗi năm, nấu một món gì đặc biệt cho sở làm của mình, như chả giò chẳng hạn, để có cơ hội giới thiệu về chiến thắng Điện Biên Phủ của Việt Nam.
- Ngày 7 tháng năm mỗi năm, tổ chức hội chợ Việt Nam để ghi nhớ chiến thắng Điện Biên Phủ của Việt Nam trên đất người, ngay sau ngày 5 tháng 5 của Mễ Tây Cơ.
Mai sau này, chắc chắn con cháu chúng ta, lớp người ở hải ngoại, không thể cứ tiếp tục theo nếp sống khóc thương và chửi rủa vào ngày 30 tháng 4 mỗi năm như chúng ta làm trong mấy chục năm qua. Trái lại, nếu làm theo kế hoạch truyền thừa như trên, có thế con cháu ta và người ngoại quốc sẽ có ngày 7 tháng 5 mỗi năm cho văn hóa Việt Nam nói chung, và kính nể tinh thần quật khởi của dân tộc Việt Nam, giống như họ đều biết đến ngày 5 tháng 5 của Mễ Tây Cơ vậy. Điều này, chắc chắn không có gì bất lợi cho bất cứ người Việt Nam nào, về bất cứ phương diện nào, mà trái lại, là điều lợi ích lớn lao cho cả dân tộc Việt Nam trường tồn trong tương lai.
Mong được như vậy.
_______________________
PHỤ BẢN
Trận Đánh Điện Biên Phủ 1954 Lừng Lẫy 5 Châu
Từ ngày 13 tháng 3 năm 1954, bộ đội nhân dân Việt Nam được lênh tấn công vào cứ điểm Điệnnn Biên Phủ "55 ngày đêm: Vách núi ngủ hầm, mưa dầm cơm vắt, máu trộn bùn đen, mà gan không núng, chí không mòn" đã làm nên một thiên sử vàng cho dân tộc ta.
https://www.youtube.com/watch?v=lp8vODuwq_k
Chiến thắng Điện Biên Phủ 07/5/1954
https://www.youtube.com/watch?v=R71MK4kjoMM
_______________________
Bài nói chuyện thứ 15:
Trông người mà nghĩ đến ta - Cinco De Mayo: mừng chiến thắng đuổi Pháp ra khỏi Mễ Tây Cơ
https://www.youtube.com/watch?v=Jvwgm-h8DfY