Giữa tháng 8 ngày 15/8/năm 1962, tôi trúng tuyển vào Trung Tâm Quốc Gia Kỹ Thuật Phú Thọ Sài Gòn: Trường Cao Đẳng Điện Học, trúng tuyển đầu bảng hội đồng thi số 2 tại Huế dành cho 7 tỉnh Miền Trung từ Nha Trang ra đến Quãng Trị. Hội đồng thi số 1 tổ chức tại Sài gòn. Tỉ lệ trúng tuyển trên toàn quốc vào khoảng 1/25 thí sinh dự thi. Lớp học cho ban Điên học 19 người, có thêm 5 anh người Lào, và khoảng hơn 20 người ban Điện Tử. Ngày sau đó, tôi trình diện văn phòng nhà trường nhập học
Phía trước không dễ dàng!
Đêm Saigon êm ả, em trai và tôi dạo bước trên phố nhỏ Ðakao, với tôi là lần đầu đi trên phố Saigon, ấy thế mà rất khác lạ với phố Huế, nó sầm uất, nhộn nhịp hõn trung tâm Tp Huế ngày thường rất nhiều. Ðến đầu cầu Phan thanh Giản thì mới thấy nõi đây là điểm đã đổi thay lớn lao của Sài gòn hồi bấy giờ, đèn điện thủy ngân cao áp thắp sáng mặt cầu với hai hàng trụ điện hai bên. Ớ Huế chưa thấy thứ ánh sáng này, Đây là thứ ánh sáng mới du nhập. Dưới ảnh sáng chiếu trực tiếp như khi ta đứng dưới choá đèn cao áp thủy ngân, ảnh sáng ấy sẽ soi rọi làm cho làn da trắng mịn dù có lớp phấn kem che chở cho chị em cũng phải ớn lạnh vì nhìn thấy những gân màu tím bẩm xuất hiện dưới làn da, nhìn da mặt thì thấy y người như xa lạ. Bên kia đầu cầu, hai dãy đèn cao áp hai bên giữa là con đừờng nhựa bê tông, đây là điểm đầu phát xuất của con đường Xa lộ Sài gòn-Biên hòa dài 45 km. Hồi đó, bảo chỉ và đài phát thanh kể cả đài Phát thanh Hà nội đều có bình luận rằng đây là một sân bay trả hình của Hoa kỳ sẽ sử dụng cho các phi cơ chiến đấu và vận tải của quân đội Mỹ đáp xuống mỗi khi chiến tranh xảy ra. Chinh quyền VNCH là tiền đồn chống Cộng của Liên Phòng Ðông Nam Á, tiền thân của khỏi ASEAN bây giờ. Hai bên đầu cầu bên kia nõi xuất phát của Xa lộ tiếng tãm này vẫn là đầm lầy mọc đầy cỏ lác và dừa nước hoặc ruộng lúa, vẫn vang vọng tiếng côn trùng, ếch nhái, ta nghe rất rõ, tiếng ồn của các phương tiện giao thông về ban đêm thì hình như im bặt. Hai anh em tôi đi vào một cái quán cóc bên vệ đường trong dãy quản dài bày bản xa ảnh đèn chói chang cao áp. Các Món ãn bình dân Bủn, phờ, hủ tiểu, hốt vịt lộn, các thứ bia, nước giãi khát, ăn uống no bụng thì cũng không phải suy nghĩ về túi tiền của mình đủ thiếu để chỉ trả vì giá cả hết sức hấp dẫn và bình dân quá. Ðời sống Miền Nam ấm no hạnh phúc, cũng thời kỳ ấy Miền Bắc thì có đỉnh cao muôn trượng như thế nào mà tôi không biết.

Thời Sinh Viên
Ngày đầu và đêm đầu tiên ớ một góc phố nhỏ của Sài gòn mà tôi đã hơi bị choáng ngợp, còn cả một Sài gòn mênh mông kia tôi sẽ tìm hiểu và biết thêm sau này. Hôm sau là ngày Chủ nhật tôi phải chuyển đồ đạc, đến nơi ở trong khuôn viên Trường Cao Ðẳng Ðiện Học.
Nơi đây, Em tôi đã chuẩn bị thuê cho tôi một chỗ ở chung với ba người trong một phòng của một gia đình làm lao công gác trường, trong Khu Trung tâm Quốc Gia Kỹ thuật Phủ Thọ gồm có nhiều Trường : Cao Ðẳng Ðiện học, Quốc Gia Kỹ sư Công Nghệ, Công Chánh..... Hóa học. .. (nay là Trường Ðại Học Bách Khoa TP HCM). Dãy nhà năm gian này của nãm vị Lao công bảo vệ khu Trường này coi như khu nội trú tự phát của khu Trung Tâm Ðại Học mới mẻ của Miền Nam VN. Chúng tôi chưa được mừõi người tạm trú ãn học nơi đây là những người tương đối thuộc gia đình không khả giả gì, còn số đông người kia là con nhà giàu học giỏi vào học các trường đại học chuyên môn của Trung tâm QGKT Phú Thọ này. Họ đi học hằng ngày bằng xe máy, xe hõi là bình thường. Nhà ớ ngay trong khuôn viên nhà trường, bãng qua lối mòn trên sân cỏ độ vài chục mét thì vào ngay cửa trường học. Sáng thứ hai hôm đó, tôi đến trình diện Vãn phòng Trường CDÐH và đuợc Giám Thị dẫn lên lớp học.
Lớp học đã vào học cả tuần rồi, tôi mau chóng làm quen với các bạn trong lớp và phần nhiều chưa quen tên nhau. Bầu không khi học tập khác với các trường trung học, mỗi người một bàn học riêng, nhưng muốn ngồi chung nhau hai người cùng bàn cũng được, và sau này thi sát hạch thì phải ngồi riêng từng người một bàn. Tôi chép thời khoá biểu và biết rằng suốt năm học đầu các môn Toán học, Vật Lý, Hóa học, đều triễn khai sâu rộng của lớp Đệ nhất Tú tài 2 B, có thêm môn hình học họa hình, và riêng môn Toán, Vật lý thì học thêm của năm đầu Đại học Toán, Vật lý của Chứng chỉ Đại cương.. Có hai môn mới chuẩn bị cho ngành chuyên môn Ðiện học là môn kỹ nghệ họa và môn thực hành tại Phân xưởng Cơ khí và Phòng thi nghiệm hóa học. Mỗi tuần học 48 giờ đầy đủ. Tôi dẫn đầu trúng tuyển của Hội đồng thi miền Trung tổ chức thi tại Huế. Trong lớp có ba học bổng và tôi không may mắn gặp phải nhà tài trợ làm ãn không hiệu quả, nên hàng tháng không đợc gọi lãnh tiền.
Sinh hoạt học tập có nề nếp như kiểu mẫu của một trường Ðại học nước ngoài do các chuyên gia người nước ngoài đưa vào VN, tổ chức và giảng dạy, các thầy giáo VN là những vị có bằng cấp học vị tiến sĩ tử Pháp trở về nước, tham gia chính quyền VNCH hoặc hoạt ðộng hợp pháp và bí mật cho MTGPMN VN. Các thầy giáo này đều phụ trách dạy cả ban Cán Sự và ban Kỹ sư trong trường Ðiện. Ðược học với các người thầy tài nãng và nhân cách khả ái này, sinh viên chúng tôi rất tự hào về ngôi trường Ðại học mới thành lập cách đó vài nãm. Tôi vẫn ấn tượng với những người thầy dạy đứng lớp với cục phấn mà không có một mảnh giấy trên tay ghi chép và cứ thế giảng giải bài rất mạch lạc, các vị này là Bộ Trưởng, Tống Giám ðốc, Chủ nhân các xi nghiệp, hãng xưởng. sản xuất lớn của Miền Nam, họ di dạy chỉ là thủ tiêu khiển tri thức khoa bảng, cống hiến tài nãng truyền đạt cho lớp trẻ, và tất nhiên họ là bậc thầy đáng kính của chúng tôi. Có nhiều thầy giáo đáng kính mà hồi đó cứ gọi là Giáo sư tử trung học cũng gọi là Giáo sư chung cho tất cả. Nói chung là Trường tốt, thầy tốt và học trò được tuyển chọn tốt, nhắm đào tạo một lớp người tốt có chuyện môn tay nghề tốt cho xã hội. Học được ở các vị này ngoài tri thức công việc chuyên ngành thì cái nhân cách con người, giao tiếp với học trò cũng rất vui vẻ thân mật mà không làm mất đi lằn ranh đẵng cấp trong xã hội. Tôi cũng rất có ấn tượng với một thầy giáo tiêu biểu trong nhiều thầy giáo như thế, là Tiến sĩ hóa học Trưõng Thái Tôn, học môn Hoá với Ông ta thì chẳng cần sách tập, ông giảng bài với cục phần trên tay, viết các công thức phản ứng hóa học, giải thích rất rõ ràng, và khi làm bài tập chỉ cho tính nhẩm mà thôi.
Tôi là người ranh ma trong việc tính nhẩm, nhưng trong các công thức phản ứng hoá học về lý thuyết thì định lượng ðầu vào bao nhiêu chất thì đầu ra cũng bằng định lượng theo tỷ lệ nhất định của mỗi sản phẩm. Tôi nắm bất tỷ lệ này và buồn cho các bạn sao phải là tôi một mình đứng lên nói đáp số đúng cho thầy giáo hỏi và nhiều lần như thế. Các bạn ấy là nhóm người ðã học trải qua chương trình Tú tài II TLH, nãm đầu tiên này các nhóm bạn ấy làm chủ trí tuệ của lớp. Lại thêm cái nỗi thầy giáo dạy bài bằng song ngữ Pháp-Việt cho bổn anh người Lào học cùng lớp. Các bạn sinh trưởng trong Miền Nam họ rất giỏi nghe và nói tiếng Pháp, bọn chúng tôi ngoài miền Trung vào thì ngoại ngữ quá tệ, nghe thầy giảng bài bằng tiếng Pháp, thì như vịt nghe sẩm. Các nhóm trí tuệ ấy, cứ thắc mắc tại sao tôi lại tinh nhẩm nhanh nhý thế, thật ra vì giáo sư TS này không nói ra mẹo vặc cho lớp biết cách tinh nhẩm này để khám phá tư duy học trò của mình. Sau này khi ra trường tốt nghiệp tôi đọc báo chí Miền Nam, vị hiền tài giáo sư này được bố nhiệm làm Bộ Trưởng Bộ Kinh Tế trong nội các chính phủ Nguyễn Cao Kỳ.
Nãm đầu học kỳ, tưởng chừng là suôn sẻ, không có gì bất trắc trong học tập, trái với lớp trí thức đáng kính kia đang đào tạo chúng tôi, thì có một vài con mọt ðang ðục ruột tổ chức của Trường Ðiện, nó là kẻ bất tài, nó là kẻ ãn hại của xã hội, đang dứng sau các chức vụ nhỏ nhưng rất nguy hiểm, mỗi lớp học cũng có vài đứa làm công an mặt vụ trà trộn trong lớp học, hoặc làm thư ký quèn trong văn phòng, đám người này là một bọn tiểu nhân đang canh giữ quyền lợi cho nhà nước mất chủ quyền độc lập dân tộc. Tôi đã nghe các bạn lớp trên nói chuyện về cái tên Triệu Liên Hoa thư kỳ kiêm Giám Thị trường Ðiện này hay bẳt chẹt các sinh viên nãm đầu tiên vào học, tốt nhất là nên tránh xa nó. Phần nhiều học viên lớp đầu mới nhập học cũng bị vấp phải cái bọn tiểu nhân này. Tôi đã bị Tên Hoa này trong kỳ thi sát hạch kỳ đầu năm thứ nhất, thi môn vật lý tôi ngồi vào bàn cuối, làm bài chưai được một phần ba, một người bạn ngồi ở dẫy bàn trên làm bài không được, bạn ấy lại chạy xuống chỗ tôi xem bài và hỏi, chưa tới đâu cả, thì tên T.L. Hoa này, đáng lẽ ra phải đuổi bạn ấy trở về chỗ ngồi hoặc phạt bạn ấy mới phải. Tên Hoa này lại trịch thu bài của tôi và không cho tôi tiếp tục làm bài cho hết và còn cả hai giờ thi sát hạch nữa. Tôi chới với kỳ thi này với số điểm quá tệ 04/20 môn Vật Lý. Tôi hiểu ra rằng mình đã bị thẳng tiểu nhân ám hại do không ãn cơm ở căn tin sau Văn phòng Trường Ðiện. Chuyên vặc là cái tên Mô nhân viên đưa thư của Trường Ðiện có thầu bản tại cãn tin bản cơm nýớc trong trường Ðiện, học viên ở tỉnh vào Sải gòn học thường thì ãn ơõm trong trýờng cho tiện, tôi cũng phải ãn cõm và ãn sáng nõi đây. Khổ nổi vợ con cái tên Mô làm bếp, nấu ãn dơ bẩn, cái món thịt xi mại, bánh mì xa xỉu, ăn vào muốn mữa,. ..tôi kinh tởm muốn ói sau một vài lần ãn và phải rời bỏ cái câu lạc bộ này. Cải tên Tr.Liên Hoa này và tên Mô cùng nhau kinh doanh, tên TLHoa ãn ở miễn phi trong cãn tin, chiều thứ bảy hàng tuần, y mới về nhà dưới Gò công, tôi không ãn cõm của hai đứa nó, nên bị nó thù vặc và tịch thu bài làm trong khi thi sát hạch. Bước vào đời đã vấp ngã vì chuyện đâu đâu, còn cả một chặn đường dài trong đời mình phải luôn luôn đối phó từ mọi phía.
Tên Tr L Hoa chơi tôi môn VL, Hệ số điểm môn Vật lý rất cao trong ngành điện là hệ số 6. Tôi có số điểm thi 04/20 môn VL, có nghĩa là tôi thiếu 08x 6=48 điểm, may mà kỳ hai tôi thi được điểm khả hõn và bù vào cả nãm mới vừa đủ lên lớp gần như đội sổ.
Các bạn cũng chủ ý đến tôi và coi tôi như là có cái khôn tinh nghịch, vì trong cải phân xưởng cơ khí thực hành của trường QG.KS CÔNG NGHỆ chúng tôi mỗi tuần học 5 giờ vào chiều thứ Bảy, phiên bản nhà xưởng từ bên Pháp ðem sang, nên rất rộng rãi và hiện đại không có ghế ngồi, chỉ đứng mà làm việc trong 5giờ, không có chỗ ngồi nghỉ thì rất mỏi chân, phân xưởng đông người và chỉ có duy nhất một cái ghế cho kỹ sư trưởng người Pháp ngồi ở bản giấy. Tôi rảo bước quanh phân xưởng thì phát hiện cái ghế thứ hai ở vào một góc khuất gần chỗ cái bàn nõi tôi chọn để gọt dũa một món ðồ kim khí gia công đõn giản. Khi mỏi chân thì tôi đã có cái ghế ngồi trong góc khuất và tiếp tục như thế, làm việc ở tại xướng cái khó chịu nhất là đứng lâu nãm giờ liền. Các bạn trong lớp cứ chọc tôi là Kông đi ngủ nghe!!
Nãm học thứ hai, tình hình của nhóm tri tuệ nãm đầu đã bị thụt lùi trong học tập, đi vào lãnh vực chuyên môn thì ai trong lớp cũng là mới mẻ với các môn học, vì thế mới có lớp trí tuệ mới xuất hiện trong lớp, đó là các bạn ở các tỉnh vào Sài gòn học, trong đó có tôi, nhưng tính tôi thì khiêm tốn nên hõi mở nhạt về phần trình diễn. Hai kỳ thi sát hạch của nãm thứ hai này có nhóm một đến bảy người đạt điểm 18/20>18, 50/20 trong đó có tôi.. Ðến nãm thứ ba thì cái nhóm một dính chùm bám sát nhau về điểm số thi sát hạch này lại mới phân ra thứ bậc rõ ràng. Phải nói rằng cách dạy học và thi này rất lý thủ, các môn học lý thuyết thì phát course, thây giảng bài với cục phấn trên tay, đặt câu hỏi cho lớp và giải thích sau ðó. Trong suốt chưõng trình đào tạo ngành Ðiện học, học viên như tôi phải hiểu mà nắm bắt bài học về các hiện tượng trong mạch điện: hiệu ứng của Cường ðộ dòng điện, hiệu ứng của Ðiện thế, điện trở...và tần số... Trong các phép đo trong phòng thí nghiệm (laboratoire) hay trong phòng thứ máy(Esssai de Machine) thì chỉ lưu ý vẫn là nãm yếu tố trên.-Nãm thứ ba này đối với tôi rất thoải mái để có một kỳ thi tốt nghiệp vẻ vang. Các môn học tại Phòng Thí Nghiệm và Phong Thử máy có hệ số điểm rất cao hệ số 6. Các môn lý thuyết là trực tiếp Thầy giáo sát hạch từng người một, một buổi chỉ được 4 người và là hệ số điểm từ 4>5. Như vậy mới biết thi sát hạch ra trưởng rất kỳ lưỡng. Tôi nhớ nãm đầu tiên điểm số lên lớp là 12/20, nãm thứ hai là 14/20 và nãm thứ ba là 15/20, điểm ra trường là 15/20 cộng cả 3 nãm lấy điểm trung bình, nãm đầu là hệ số 1, nãm hai hệ số 2, nãm Ba là hệ số 3. Ví dụ vào nãm thứ ba bị thiếu một điểm của môn học có hệ số 6 thì thiếu mất 1x6x3=18 điểm mà nếu được dý điểm thì quả thực hữu ích cho việc đãng quang kỳ tốt nghiệp. Không được ðiểm này thì ở lại lớp, ngày nay gọi là lưu ban và hai nãm bị ở lại lớp hoặc không tốt nghiệp thì Trưởng sẽ cho một Giấy chứng nhận đã học tại Trưởng lớp nào ðó và về nhà nghỉ ngõi dài hạn. Vì thế cõ hội để đoạt giải quán quân, khỏi nguyên, hay thủ khoa lúc ra trưởng là rất thuận lợi cho ai có nãng khiếu kỹ thuật, hiểu hết ngọn ngành về lý thuyết điện học thì chẳng lo lắng nhiều cho ngày thi sắp đến, tôi đã chứng kiến một vài bạn mọt sách học ngày đêm đến nỗi tóc xanh mái đầu đã trở thành cái đầu trọc vì chãm chỉ học bài quá mức làm rụng tóc, mà kết quả thi cũng tầm thường. Nhóm trí tuệ trong lớp hai nãm trước đã phải lùi về phía sau xếp hạng.
Phía trước cuộc đời không sao biết được, tuổi trẻ sinh ra trong thời loạn nãm 1964>1965 khi Hoa kỳ đưa quân vào VN tham chiến, trước ðó tôi đã tham gia phong trào chồng chiến tranh, đòi Hòa bình, của các vị nhân sĩ trí thức Sài gòn do LS Trịnh Ðình Thảo khởi xướng. Một ngày giữa tháng hai nhằm ngày thứ nãm trong tuần nãm 1965, một tốp Công An Mặt vụ đã bao vây nhà tôi, ở ngã ba đường Lẽ Ðại Hành-Tôn Thất Hiệp khu Trường đua Phú thọ Sài gòn ( câu chuyện này sẽ viết sau).
Ðối với nãm thứ ba hệ Cao Ðẳng ban Cán Sự Ðiện của mình cũng như Ban Kỹ sư thuộc Trưởng Cao Ðẳng Ðiện học Sài gòn thì vào cuối tháng hai hàng năm, tất cả đã học hết chương trình, được về nhà ôn thi và tập làm đồ án nhỏ. Ðến giữa tháng tư thì bất ðầu vào trưởng thi tốt nghiệp theo một thời biểu niêm yết.
Tôi đã bị bắt vào trại giam Tổng Nha Cảnh sát Sài gòn vào đầu tháng hai nãm 1965 và được trả tự do vào cuối tuần đầu tháng tư nãm 1965.
Hội Đồng Thi Của Trương Điện Dưới Sự Điều Khiển Của Cảnh Sát Và An Ninh Quân Đội.
Gần hai tháng tôi bị giam cầm và ngày về nhà cũng kịp kỳ thi mãn khóa. Ai cũng lo cho tôi bỏ học lâu không ôn thi, rất có thế kết quả thật đáng lo ngại. Còn bốn ngày ôn thi, tôi xem lại bài cũ thì hinh như tôi đã thuộc từ lâu rồi, và cũng có vài thầy giáo gặp tôi và quý mến về hành động yêu nước của tôi vừa qua, cho tôi học 4 bài là bài ruột của tôi học tập, một môn học chỉ có bảy tám bài, như thế đã bỏ đi một nứa. Dĩ nhiên tôi phải chọn các bài khó để thi thố tài nãng và lấy điểm số cao cho kỳ thi. Tôi nhớ có bốn môn thi chuyên nghiệp ngành Ðiện, trong đó có hai môn thi sát hạch vấn đáp hệ số 4>5, một buổi thi chỉ có một nhóm bốn, nãm người, từng người một vào trả bài, có người vào bị phỏng vấn hơn một giờ. Thầy giáo rất kiên trì để xét tuyển đánh giá thứ bậc học lực trong ba nãm đào tạo. Tôi tưởng chừng sẽ khó khãn khi thi ra trường theo như các bạn lớp trước là rất dễ bị đánh rớt trong khi thi vấn ðáp, thì không phải như vậy. Nhóm của tôi 5 người vào thi, tôi là người thứ hai vào phòng thi, trước tôi là một bạn đã vào phỏng vấn hõn nửa giờ rồi ra, cũng cho biết không hứng khởi lắm. Tôi vừa đứng chờ thầy giáo đang ghi vào sổ ðiểm của bạn kia với lời phê xếp hạng.
Thầy giáo ngước mắt lên nhìn tôi tươi cười và nói rằng buổi thi hôm nay sẽ có ba câu thông minh nếu trả lời ðược 2 câu đầu thì được 18/20 và được câu thứ ba thì ðược tròn 20/20 điểm thì ra trường. Tôi may mắn hay sao mà mới trả lời xong câu thứ nhất và thứ hai thì thầy bảo đã ðược 18/20, thầy hỏi có muốn được điểm 20/20 thì trả lời câu ba, tôi xin được điều này và cũng được điểm số này 20/20. Cũng như các bạn tôi vừa ra cửa thì nhiều bạn chưa phải thi buổi này, họ cũng đến đây để thãm dò bài thi cho nhóm của họ vào buổi kế tiếp. Tôi điềm tĩnh đi ra khỏi phòng thi và 3 ngýời còn lại của nhóm tôi, có đứa lại bĩu môi nói mĩa mai là tôi bị đuổi ra sớm vì không thuộc bài. Tôi ở lại cùng vài bạn thân trong lớp đến thãm dò cách thi và nhìn mấy thằng bạn dễ ghét chờ thi ra vẻ trí tuệ đây, trên tay vào giờ này mà còn cầm cuốn tập dày cộm mở ra học, không biết chúng nó ghi cái thứ ngu gì trong đó. Tôi chưa nói số điểm cao của tôi vừa thi xong, đứng chờ coi 3 đứa trí tuệ này hàng ngày thường trinh diễn học hành đẳng cấp nỗi trội của nhóm người này. Nhóm ba người còn lại vào thi, đứa nào cũng bị thầy giáo quay bài suốt cả giờ, đó là những thí sinh học tập có trí tuệ bình thường, họ không trả lời được ba câu thông minh, và chỉ được số điểm vừa \đủ ra trường thôi. Còn vài phút nữa thì xong buổi thi, tôi ra về và không quên đáp lại cái bĩu môi chế bai của bọn đó đối với tôi, rằng"ð.m" tụi mày ngu, tao ðiểm 20/20 mà chỉ có 7 phút vấn ðáp. Hai bạn thân trong lớp đi theo tôi xuống cầu thang, vừa ði vừa san sẻ với bạn kinh nghiệm để bạn lần tới vào phòng thi. Còn độ hai môn thi sát hạch vấn đáp nữa và tôi cũng đạt điểm cao từ 19>/20.. Khi thi xong các môn sát hạch vấn ðáp, đúc kết lại là các giáo sư đẵng cấp ấy có một phương pháp thi tuyển chọn xếp hạng rất công bằng đánh giá chính xác nãng lực của từng học viên, mà sau này khi đi làm việc thì tôi mới có cơ hội trổ tài thi thố tài nãng về công việc của mình.
Còn hai môn học quan trọng quyết định cho ngày ra trường, đó là 2 môn thực hành hệ số 6. Ðây là hai bức tường lửa đối với học viên thi ra trường, nếu phạm vào một sai sót khi khởi động máy, hay trong phòng thí nghiệm ðiện thì khó mà có điểm cao và tệ hại hơn là bị đuổi ra khỏi phòng thí. Tôi đã vượt qua các môn thi sát hạch vấn đáp với số điểm cao chót vót. Trong Hội Ðồng Thi có nhóm người muốn đánh rớt tôi, nên rất khắc khe với tôi vì cái tội bỏ học Ôn thi, đi làm chính trị, chống lại chinh phủ ðang là công cụ chiến tranh của Hoa kỳ. Việc ðiểm thi vượt trội, còn lại hai môn thi sau cùng, họ muốn tôi bị dim xuống hoặc đánh rớt. Diễn tiến hai môn thi :
Phòng thí nghiệm điện (laboratoire d' electricite) do Giáo sư TS Nguyễn Từ Dục phụ trách và sát hạchNãm học này ông ta kiêm thêm Quyền Tổng Giám đốc Trung tâm QG Kỹ Thuật Phú Thọ(Ðại Học Bách Khoa bây giờ). Ðây là một trí thức có nhiều bằng cấp nhất, nhưng dáng vẻ rất chậm chạp chỉ thích hợp ở phòng thí nghiệm. Về ngành Ðiện trong phòng này có khoản bảy cái bàn chuyên bày các dụng cụ, thiết bị máy móc chuyên dùng cho mỗi đề tài thí nghiệm. Nhóm chúng tôi có 7 ngýời vào thi thực hành thí nghiệm điện. Ðã ba nãm nay tôi vẫn chưa một lần đứng trước một vỉ thầy khó tính này, và tôi ít khi lăng xăng đến gần và tôi lẫn tránh ông ta thì đúng hơn. Lần này tôi rất ngạc nhiên, khi 7 người chúng tôi vào, vị giáo sư nói rằng anh Kông đứng ra một bên, thì ra ông đã biết tên tôi rồi. Sáu người kia theo ông ta, đến chỗ trống còn lại của phòng thí nghiệm để nghe ông phổ biến thế lệ buổi thi. Ông ta nhấn mạnh rằng sau khi vào bóc thăm để thi, về vị trí của mỗi bàn và bất đầu làm bài khi có tiếng gõ vào bàn của Ông ta. Thể lệ cuộc thi là đáp số đúng và nhanh nhất là điểm cao nhất.
Ông ta cổ vũ cuộc thi là ai đầu tiên từ 3> 5 phút bắt xong mạch điện thì giong tay lên để ông đến kiếm tra và đúng thì được 20/20 ðiểm thi ra trường. Tôi là người bị kỳ thị (Chủng tộc) vì vấn ðề chính trị, cảm thấy mình bị lạc lõng trong cuộc chơi chung này. Rồi tiếng gõ bàn lệnh cho giờ thi bất ðầu, sáu sĩ tử kia cắm cổ vào bàn làm bài, thầy giáo ai xui khiến mà hôm nay bước chân di lẹ quá, mọi ngày thì chậm chạp. -Vừa đi ông vừa nói ra anh Kông đi theo tôi-Ba nãm nay tôi mới thấy được nụ cười của thầy giáo đặc trưng này. Nó hơi đễu, vì tiếng cười kêu khanh khách, nước da trắng bệch, môi đỏ mà hàm rãng màu vàng, như một nghệ sĩ hát tuồng trên sân khấu, đây là tình huống phải xử lý một học trò bỏ ôn thi hai tháng, ông bối rối hay chủ quan mà không cho tôi thi sòng phẳng như mọi người.-Ðến Chỗ bàn dành riêng cho các phép do điện trở. Ông dua cho tôi một mẫu điện trở có vải bãng keo quấn nhiều lớp dày để che lấp các chỉ số Ohm® của mỗi khoanh có màu qui định. Ðề tài thi của tôi hôm nay là phép đo điện trở bằng Cầu Wheastone( pont de Wheastone ), ngày nay ta thấy dụng cụ đo này được chế tạo gọn trong một cái hộp có quai xách được để ðo điện trở của dây tiếp đất, phép do đơn giản vô cùng. Trong phòng thí nghiệm của Trưởng CDÐ Học SG hồi ðó, thiết bị quả cũ kỹ, thô kệch được thảo ra từng mảnh, đáng nễ là cái Am-pe kế cơ học cổ lỗ sĩ có tấm kính quay phản quang nhỏ hơn mỏng tay út, xoay quanh cái trục đứng, nó sẽ bị giao động lấp láy khi có một dòng điện cực nhỏ xuất hiện trong mạch điện. Cái AmPe Kể để đo cường ðộ dòng điện cực nhỏ này còn có tên là Galvanometre...bài thi này kể ra cũng hỏi phức tạp hơn nhiều so với 6 người kia đang làm bài bên kia. Có một bó dây không hơn mười sợi dùng để bắt máy. Tiếp nhận bài thi này trong tư thế rất tự tin, ngoài trí nhớ đã thuộc bài tử đầu nãm và cái Schéma bắt dây tôi ghi bằng ký hiệu chỉ một mình tôi biết là bên tay trái tôi, nơi cảnh cửa không xa hơn năm tấc. Tôi thật dễ dàng để thao tác bắt dây, tôi đã hoàn thành bài thi quá mức thời hạn tưởng thưởng. Tôi chờ thầy giáo đang mãi mê đứng xem sáu sĩ tử kia đã gần đến giờ mà chưa có ai xuất hiện tài năng ngành điện. Ðã ba lần kiếm tra lại bài và đáp số, tôi quyết định đưa tay lên, vì thầy giáo đang quay lưng về phía tôi, cũng như xem thường người học trò này bỏ ôn thi, nên tôi nói lớn:"thưa thầy Em xong bài". Thầy giáo quay về phía tôi, cũng giọng cười khanh khách như vậy, vừa di vừa nhìn tôi như đã đánh giá tôi đã sập bẫy, là ngýời luôn lười biếng học tập, cần phải đánh rớt quả tang bài thi hõng đáp số. Tôi đứng sau lưng thầy giáo đang kiểm tra bài thi thực hành trên bàn. Ông vẫn lặng thinh trong cái ngờ vực tại sao tôi lại làm bài tốt đến thế. Bỗng nhiên da mặt chuyển sang màu đỏ phừng phừng, vành tai và dáy tai lại ửng hồng. Tôi biết là thầy đang bối rối tâm lý phải xử lý trưởng hợp của tôi mà theo như ông là đã lội ngược dòng trong cuộc thi. Cuối cùng, thầy giáo thò tay vào túi quần mình lấy ra một mẫu điện trở thay thế cái điện trở có dán băng keo của tôi, để kiếm tra chính xác lại kết quả bài thi. Tinh huống cuối cùng, ông giáo quay lại nói lớn với tôi rằng"Anh đã trúng tủ (tôi)". Bảo tôi ra khỏi phòng thi với 04/20 ðiểm. Tôi muốn quay lại để dọn dẹp bàn thi, ông bảo để nguyên hiện trường. Tôi ra về vẫn nuôi hi vọng không đến nỗi một thầy giáo khoa bảng mà lại có tư cách tiểu nhân như thế, có thể thầy giáo đánh giá sai về mình, ông giận thì mặc kệ, và Ông phải cân nhắc khi quyết định lần cuối. -Ông NT Dục là chủ tịch Hội Ðồng Thi chung Của TT QG Kỹ Thuật Phủ thọ.-
-Phòng Thử Máy (Essai de Machine)Chủ nhiệm là một Kỹ sư, ông Kha Từ Khải tốt nghiệp tại Pháp là kiều dân Pháp gốc Việt, có tật nói bị cà lãm, phụ tá là Ông Chu Hoành (bố ruột của TS Chu Phạm Ngọc Sõn, sau này là Giáo sư Ts, Ðại Biểu QH ). Các nhóm của lớp tôi đã vào thi mà không có tôi. Phải là một tuần sau mới thông báo cho tôi ngày giờ thi môn thực hành này. Chuyện này không bình thường vì các môn thi của tôi trước đó quả vượt qua các bạn mà thưởng ngày được các người phụ tá môn học, giúp các chủ nhiệm môn đánh giá học tập của học viên, tôi thường không trình diễn tài nãng vi khiêm tốn là đức tính của tôi thường xuyên rèn luyện cho nhân cách và cũng cảm thấy mình đâu có hơn ai. Vào cuộc thi lại không bình thường chút nào, chi có một mình tôi và một người duy nhất là anh Trần Quang Ðuốc.- Trần Quang Ðuốc là ai ?-Mới đây anh ta đã thẩm vấn tôi tại Trường Ðiện và có ý dằn mặt tôi về việc làm chính trị khi tôi mới được thả ra khỏi trại giam TNCS. Trước đó hai nãm, TQ Ðuốc đã là SV có sáu nãm học tập ban Kỹ Sư Ðiện mà không ra trường vì học kém. Trên danh nghĩa anh là sinh viên, nhưng thực chất là một sĩ quan Cảnh Sát thuộc TNCS SG được biệt phái vào trưởng CDÐH. Sài gòn, giả vờ làm SV đi học. Tiếc rằng anh không có đủ trình độ ðể thi ra trường sáu nãm về trước, năm này anh trở lại Trường công tác trong ngành Cảnh Sát mà anh muốn có tấm bằng Kỹ sư để che mắt thiên hạ. Anh và tôi sáng hôm ấy vào phòng thi thực hành điện, anh Ðuốc có công tác Cảnh Sát và lấy bằng Kỹ Sư cho vui cuộc đời, còn tôi vào phòng thi do cơm áo mẹ vào đây kiếm cái bằng Cán Sự Chuyên môn Ðiện Học để nuôi sống và trả ơn cho đời. Anh là Cảnh Sát mật vụ đang giám sát cuộc thi hôm ấy. Có 5 ðề thi sáng hôm ðó, anh chọn một bài tự do, còn lại bốn bài, tôi chọn một đề tài hấp dẫn là lý thuyết của Moteur phức hợp chỉ có trong phòng thí nghiệm mà thôi. Khi chạy điện ba phase xoay chiều thì phát ra dòng điện một chiều, ngược lại khi chạy máy bẳng dòng điện một chiều thì phát ra dòng điện xoay chiều ba phase. Mạch điện của anh ấy có số dây bắt lên mạch it hơn nhiều số dây của tôi, nói lên là bài của tôi không dễ như bài của anh. Sáng hôm thi sát hạch ðó, cửa phòng thi đóng kín, anh tự do một mình vì anh được gọi bằng cái tên Kỹ Sư Ðuốc đang làm cái việc hợp thức hoá chức danh Kỹ Sư. Tôi thì độc lập tự do một mình, làm bài không có thầy giáo đứng một bên chỉ chỏ giúp như người ta nghi tôi có sự giúp đỡ để có điểm cao nhất lớp. Mấy phút trôi qua tôi thấy bài thi có thể đưa tay lên xin kiếm tra kết quả. Phòng vắng lặng vì đóng cửa, tránh xa cái học viên bê bối mà người ta gắn cho tôi, thì sau tiếng thưa xin đóng điện khởi động máy của tôi. Cảnh cửa phòng hé mở, ba người ngoài hành lang bước vào phòng, đi đến chỗ tôi hớn hở vui cười vô tư, cụ Chu Hoành kinh mến của tôi, chưa cho tôi bẩm nút ðiện mạch. Rồi thì lệnh ban ra, nút ðiện tôi bẩm lên, đèn hiệu sáng lên, chỉ số trên các đồng hồ hiện ra đúng kết quả. Tiếng cười vang lên chỉ chưa đủ nãm người mà nghe như rộn ràng. Chủ nhiệm khoa Kỹ Sư Kha Từ Khải khó khãn khi nói ra vì cái tật bị cà lãm như tôi, ông ta nói tiếng Pháp rồi kê tờ giấy biên bản chấm điểm, ông nhìn lên đồng hồ đeo tay mình và suy nghĩ nhanh nói là trừ đi nửa phút, tôi không biết trừ nửa phút là cái gì, và biết rằng minh đã hoàn tất bài thi dưới 5 phút, đó là thành tích mong muốn của các thầy giáo có học trò như tôi. Bên kia anh Ðuốc KS đã được phong tặng cũng còn hơn hai giờ nữa mới xong bài thi. Nét mặt anh Ðuốc cũng rất càng thẳng, mặt đỏ phừng phừng, vành tai nóng lên cũng như thầy giáo NT. Dục chủ nhiệm phòng Thí nghiệm Ðiện. Buổi thi sát hạch ra trưởng có Cánh Sát giám sát sau lưng thật là một thủ ðoạn chính trị, mà tuổi trẻ nhỏ của tôi chưa lường hết những gì sẽ xảy sau này.
Cụ Chu Hoành vui vì tôi đã thi tốt, cụ vui chuyện như muốn tôi ở lại chơi thêm chút nữa, thì bên kia KS Ðuốc tự mình làm bài mà không cần ai kiểm tra, anh đã bẩm nút khởi động máy, máy chạy lồng lộn hú lên như còi bảo động. Cả ba vị giám khảo buổi thi lại cùng nhau hồi hã đến nơi cúp điện.
Sau này nhiều lớp trẻ vào học Trường Ðiện, đi xuống phòng thử máy, các Em có biết KS Ðuốc là ai, có dạy tốt và giúp đỡ các em trong học tập, có được gì không!! Anh Ðuốc ở lại Trường Ðiện thêm mười nãm nữa, sau 30/04/1975 anh vẫn còn làm việc dòm ngó trong trường Ðiện, có thể anh sợ lắm, vì dấu tích làm mật vụ của anh đã có vỏ bọc, nhà nước chưa phát hiện, hoặc anh đã thành tâm khai báo với nhà nước CáchMạng. May cho anh đã kịp thời trốn sang Mỹ và yên ổn với vợ con.
*** ### ***
gày nghỉ hè và cũng là lúc tốt nghiệp ra trường, sau buổi thi cuối cùng ấy, tôi xếp bút nghiên vào thùng, rũ bụi đời, ở nhà chơi cho bớt mệt. Thỉnh thoảng lại đến Trường xem thông báo ngày công bố kết quả thi và ngày họp mặt đã ðến. Ðã lâu chưa gặp nhau đầy đủ như sáng hôm đó, cả thảy cùng khoá cũng được hai mưõi bạn cùng lớp, cùng nhau vào phòng hội ðể nghe thông báo của lớp, tất cả đều trúng tuyển ra trường và phổ biến ngày lễ mãn khoá. Chúng tôi cùng nhau vui vẻ ra về. Vừa xuống cầu thang bậc cuối cùng, thì Ông Trung Tá tên là Nguyễn Hàn Tý (gọi chõi là chuột lạnh) đang biệt phái về Trưởng Ðiện, tôi rất ngạc nhiên là làm sao mà ông biết tên để gọi tôi, có thể tôi nghĩ là ông có nhờ ai ở sau gần đó chờ tôi xuống rồi chỉ giùm. Ðây cũng là cánh An ninh quân đội đưa người vào Trưởng Ðiện. So sảnh N.H.Tỷ và TQ. Ðuốc, thì Nguyễn Hàn Tỷ và Trần Quang Ðuốc cả hai là người miền Bắc, nhưng (H.Tỷ)Chuột Lạnh thì nhân cách, trình ðộ và đẹp người hõn Anh Ðuốc (bên CS)nhiều. Chuột Lạnh tưõi cười, chờ tôi xuống hết bậc cầu thang, với nụ cười thuyết khách, một tay giữ cặp hồ sõ dày cọm, Chuột Lạnh bắt tay tôi vui vẻ nói rằng:"Anh Công õi !Tôi cũng học ở trưởng này, anh Công thấy không ! mọi người chãm chỉ học rụng tóc, sâu con mắt để thi ra trường và tôi nãm trước thi ra trường cũng vậy. Có thế phải tổ chức lại kỳ thi tốt nghiệp này, vì anh có số điểm cao hõn anh Phan Văn Viện thủ khoa(năm thứ 3) mà trường đã theo sát các nãm học. Anh Công đã bỏ học ôn thi quá lâu. Tôi nghĩ ngợi và bình tĩnh trong tâm mình, thì ra mình là thủ khoa bị gạt bỏ., một thoáng rất nhanh tôi nghĩ ra là phải cám ơn thầy giáo Nguyễn Từ Ðục đã không cho tôi điểm 04/20. Vấn đề đánh rớt tôi là thuộc về ý thức chính trị. Thôi thì đã là một người chuộng cái tính đức khiêm nhường, khiêm tốn và biết rằng mình đã là "khôi nguyên, thủ khoa trong bóng tối của thời chiến" là được rồi, điều này có thể để lại sau này con cháu tôi sẽ biết. Tôi đề nghị với Trung Tá Chuột lạnh là Tổng thư ký Hội Đồng thi rằng, -HĐ đã thẳc mắc về số điểm, điều này tôi hiểu, tôi ra trường là được, anh cứ xếp hạng tôi trên hay dưới không sao cả, sau này tôi sẽ chứng tỏ tài nãng mình nơi làm việc. Anh Trung tá trí thức này vui vẻ sau nụ cười xã giao và nói để HÐ. Thi sẽ họp lại và niêm yết danh sách tốt nghiệp và nói tôi cứ chấp nhận như thế.-HỌC TÀI THI PHẬN-Là thế!!! Con đường sự nghiệp còn nhiều trắc trở.
Ngày nhận chứng chỉ vãn bằng tốt nghiệp, không bình thường, rất xa lạ có thể đã có bất đồng trong Hội Ðồng Thi. Trong chứng Chỉ Vãn Bằng Tạm của cả lớp không ghi số điểm thi ra trường chỉ ghi có một người duy nhất của một người vào học dự thính có thành tich tốt nghiệp là điểm số 17/20, anh ta là một tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế tên là Tôn Thọ Thường, có lần tôi gợi ý vui với anh ta nói anh là hậu duệ của nhân sĩ miền NamTôn Thọ Tường, anh ta chỉ cười trừ.
Di lụy của sự lủng củng vì cách giải quyết không công bằng của Hội ÐồngThi bị chính tri hóa trong học đường do bọn tay sai ngoại bang, chống Cộng cực đoan nên vãn bằng chính thức do Bộ Trưởng Bộ Quốc Gia Giáo Dục nước VNCH ký không được thực hiện hoặc cất giấu không phát cho sinh viên tốt nghiệp. Nhóm sĩ quan quân đội và Cảnh sát biệt phái đang điều hành vãn phòng Trường Ðiện, có não bộ mù quáng tâm địa tiểu nhân đã không thể hoàn tất một bộ hồ sõ để trình lên Vãn phòng Bộ Trưởng bộ Giáo Dục để trình Bộ Trưởng kỷ Vãn Bằng Tốt nghiệp của Khóa Cán Sự Chuyên Môn Ðiện Học nãm 1965 của Trường Cao Ðẳng Ðiện Học Sài gòn. Tôi cũng xin nói thêm là các thầy giáo dạy và giám khảo thi tốt nghiệp là những trí thức khoa bảng có chức quyền trong chính phủ VNCH, họ có nhân cách và danh dự, họ luôn giữ những gì đánh giá học tập về học trò mình, bọn sĩ quan QÐ và CS không thể trình xin các Giáo Sư ấy sửa điểm thi của tôi được. Do có số đông Giáo sư trong trương trường Đại học này ký tên vào Danh sách Kiến nghị dòi Hòa bình mà không bị bắt, họ vẫn tại ngoại, Cảnh sát không muốn làm to chuyện vì các vị này rất có ảnh hưởng lớn trong chính phủ VNCH. Giận cá chém thớt, nên cá nhân tôi phải hứng chịu việc tôi bị họa lây không công nhận tôi là Thủ Khoa lúc ra trường. Tôi xin lỗi các anh chị em khóa Cán Sự Chuyên Môn Ðiện Học nãm 1965 đã vì tôi mà không có Vãn Bằng chính thức của Bộ Trưởng VN CH ký bị cảnh sat giữ lại và không bao giờ có nửa.
Mấy chục nãm sau, anh chị em cùng lớp đã rã đám nõi chốn làm ãn bon chen sau ngày 30/04/1975, có dịp gặp nhau bây giờ ai cũng tóc bạc muối tiêu. Tôi có cõ hội xin lỗi các bạn đã vì tôi mà hôm nay các bạn và tôi chưa chính thức có Vãn bằng Tốt nghiệp để lại cho con cháu. Cái chứng chỉ vãn bằng tạm không có điểm ghi cũng tại Tôi, xin lỗi nhé!!! cả đám bạn ngẩn ngõ người ra... Câu chuyện mấy mưõi nãm được giải mã.
(cũng có thể ban an ninh học đương Trưong CDĐH Phú THọ đã lưu giữ Bàng Cấp khóa tốt nghiệp của chúng tôi không cấp phát, lưu giữ để tránh sự bê bối chính trị, khi nhận việc không ai đòi hỏi bằng cấp chính của Bộ Trưởng Bộ GDVNCH cả)
Tài Nãng Muộn Màng Xuất Hiện
Mùa hè nãm 1965, tôi ra trường về nghỉ ở Ðà nẵng chơi vài tuần, có được nãm tháng di làm thử việc, một là đi dạy học ở Trưởng Trung học Kĩ thuật Ðà nẵng được hõn hai tháng, có khoa điện cõ của Trýờng và chưa có học cụ và phân xýởng, phải dạy lý thuyết suôn rất chán và tôi xin nghỉ việc. Tiếp theo tôi làm việc ở Khu Kỹ Nghệ Nông Sõn An Hòa trên thượng nguồn Sông Thu Bồn, Quãng nam. Như một cuộc dạo chõi gần với chiến trường Trường sơn, nơi đây bộ máy chiến tranh của Hoa kỳ đang triển khai ồ ạt. Khu kỹ nghệ nghe nói mà ham, sự thật chỉ có mấy dãy nhà như khu gia binh cư ngụ của gia đình binh sĩ, có thêm khoảng từ bảy đến mười nhà song lập giống nhau có 3 phòng, ãn, bếp, ngủ và phòng khách. Có mấy phát điện Diesel. Nhân viên, giám đốc cùng ãn không ngồi rồi, lãnh lương đầy đủ, trong chiến tranh nơi đây có thể nói là khu đệm của chiến trưởng. Trụ sở chính vă văn phòng đặt tai số 31 Hàn Thuyên Sài gòn, ở Đà nẵng cũng có một Văn phòngliên lạc cùng nhà nghỉ cho nhân viên ở Bãi biển Thăng Bình. Đáng nói là Văn phòng Trung Ương Sài cứ vài tuần thì có người ra Đà nang và lên Khu KN AN hòa Nông sơn đi công tác. Trong số các viên chức lãnh đạo lên KKN An hòa, tôi chú ý nhất là ông Nguyễn Đình Ba, người gốc Quãng nam ĐN, dáng người như Cán bộ Cộng SảnVN từ cách ăn mặc giản dị, các anh làm việc tại đây cho biết ông NĐ. Ba làm việc cho tình báo Mỹ CIA. Những buổi sinh hoạt lữa trại trong Khu Kỹ Nghệ Anhòa, mọi người chăm chú nghe tin thời sự mà ông Ba bình luận. Có anh Lê Kim Đạt Kxy sư Hóa ở Tây Đức trăn trở nói ra là Khu gang thép Thái nguyên bị dội bom, anh tiếc cho công trình xương máu ấy và anh lo cho cái KKN-NS An hòa này. Mọi người có đặt câu hỏi cho ông NĐ Ba rằng vài ba năm thì chiến tranh sẽ chấm dứt được hay không !!—Ông NĐ Ba liền dứt khoát trả lời: cuộc chiến tranh này phải mất 10 năm và Mỹ phải rút quân dù thua hay thắng. Tôi cũng hơi rùng minh sợ hải chiến tranh, trong lúc đó đài Hà nội tuyên bố cuộc chiến kéo dài 5, 10, 20 năm hay lâu hơn nữa. theo lời kêu gọi của Chủ tịch HCM!!
Sau ngày 30/04/1975 nhớ đến người điệp viên tình báo CIA Mỹ Nguyễn Đình Ba này dã nói như thánh sống. Ở Đà Nẵng ngày nay co tên đường Nguyễn Đình Ba, không biết có phải là ông NĐBa này không!!…
Trên đầu nguồn sông Thu bồn, ngoài rìa Khu Kỹ Nghệ, máy bay ngoài chiến hạm vào bỏ bom liên tục, vòng lượn của máy bay chiến đấu luôn ở ngay bên rìa Khu Kỹ nghệ. Phía bên này là Chi Khu Thường Ðức, nõi đây một đội quân Công binh của Hoa kỳ đang đào bới công sự. Sân bay dã chiến Thưởng Ðức tấp nập máy bay vận tải C123_C130 lên xuống liên tục. Khu Kỹ Nghệ Nông Sõn An Hòa cũng có một sân bay dùng cho chiếc máy bay Cesna chở nhân viên từ Ðà nẵng lên Khu Kỹ nghệ và ngược lại mỗi tuần hai lần, phi trường này cũng có thể dùng trong các chiến dịch hành quân hỗn hợp.
Tôi dạo chơi nơi đây cũng hơi lâu và cũng đến lúc là phải rời khỏi vùng chiến sự này. Chiếc máy bay Cesna cuối tuần trở về Ðà nẵng vào một buổi chiều nắng ráo, lần thứ hai ngồi trên máy bay ở phía sau cùng, chỉ có nãm người trên máy bay nhỏ này, cũng rất thú vị, có mười lãm phút bay từ Nông Sõn về Ðà nẵng, ngồi trên máy bay nhỏ này, ta có cảm giác ngồi trên chiếc võng đong đưa, bên dưới máy bay là một dòng sông, nước đỏ ngầu của con sông Thu bồn và cảnh đồng ruộng lúa mới cày bừa của vụ mùa vào đầu tháng 11- nãm 1965. Vui chơi như vậy mà cũng được phát lương, dạy học nửa chừng bỏ việc cũng có lương.
Tôi vào Sài gòn để lại cho mẹ tôi một nửa số tiền mà tôi lãnh được khi vui chõi mà có lương mấy tháng tại Ðà nẵng vừa qua..Bắt đầu làm việc thực thụ tại Ðiện Lực Việt Nam vào cuối tháng 11/1965. Tôi vào sau cùng của đợt tuyển nộp đơn xin việc với chứng chỉ vãn bằng tạm và công việc của tôi hàng ngày là phụ trách làm hồ sõ mua sắm thiết bị ðiện, còn chuyện tiền bạc thì bộ phận khác lo tiếp. Chưa có gì hứng thú trong nghề điện đã học, tháng 6/1966 tôi xin về tỉnh lẻ ðể trực tiếp làm việc tại các nhà máy điện để học hỏi thực hành thì hay hõn. Ý nguyện của tôi được chấp thuận và nhà máy thủy điện Banmethuot là tôi thích nhất, mặc dầu nơi này tôi chỉ có hai tháng chưa học hỏi được gì thì xảy ra việc không hay của người xếp nhà máy điện và nội bộ nhân viên, tôi phải trở về Sài gòn. Tuy gặp một trở ngại ban đầu như thế, nhưng nhà máy Thủy Ðiện Dray. H'ling Ban mê thuot sẽ là nõi tôi thi thố tài nãng sau này.
Sau đó tôi trở về Sài gòn xin vào làm công tác Chương Trình Ðiện hóa khi hóa Nông thôn. Có dịp đi công tác xa, về các tỉnh làm đồ án các nhà máy phát điện nhỏ phục vụ các khu dân cư tương đối an ninh. Ði công tác bằng phương tiện máy bay đối với các tỉnh Miền Trung và Cao nguyên, còn các tỉnh Miền Nam thì bằng xe của Cơ quan. Tiền lương được hưởng thêm của Viện trợ Mỹ rất thoải mái. Ðây là dịp học tập thực sự, được tự mình làm các đồ án nhỏ, biết cách thức vẽ bản ðồ, tình toán, kỹ thuật đường dây kéo điện lưới và đặt Nhà máy điện nhỏ, bắt đầu biết làm dự án thi công và gọi thầu. khoảng thời gian này vừa có tiền vừa có thời gian bay lên BMT với người yêu vội vàng sẽ có dự kiến cưới vợ, lúc này vào giữa tháng 6/1966, tình hình chiến sự và chính trị Miền Nam VN rất đen tối, biểu tình, đặc công đánh phá trong thành phố, bắt bớ giam cầm xảy ra không trừ một tỉnh nào trong Miền Nam, Miền Bắc bị oanh tạc nghe không ngớt tin trên ðài. Tháng 11/1966 cưới vợ lúc có lệnh gọi nhập ngũ khóa SQTB TÐ. 24. Sau đó được hoãn thêm 2 khoá liên tiếp. Tôi trở về ÐLVN làm trưởng nhà máy điện Phủ Thọ Hòa.. ngoại ô Sài gòn. Ðây cũng là nơi tôi học được kinh nghiệm cách điều hành một Trung Tâm Ðiện Lực lớn sau này.
Ngày Trở Về ĐL>EVN Miềm Nam
Ðịnh mệnh và cơ hội thách thức: Chiến trận nãm 1968 Mậu thân, tôi bị tổng động viên vànăm 1972 bị thương rời quân ngũ với chiếc xe lãn tay. Cuối nãm 1973, tôi xin về TTÐl. BMT để làm việc của con người thương tích nặng hai chân, đứng đi không được phải ngồi xe lãn tay để làm việc. Xếp tôi là anh bạn học trên một lớp ở trường Ðiện là anh HV. Sáu. Trước ngày tôi bị lâm nạn, ở BMT, chúng tôi thường gặp nhau, lui tới vui vẻ tiệc tùng, nể trọng, quý mến nhau. Nay tôi về làm việc tại TTÐL. Daclak, do nguyện vọng của tôi sau khi rời quân ngũ trở về nhiệm sở cũ, có thế vì lòng nhân ái của đồng nghiệp, ngạch hạng lương bổng tái tuyển dụng như mới ở điểm xuất phát ban ðầu của nãm năm trước. Tôi được giao việc như là người không còn có thể nói là người đầu đàn của các nhân viên trong vãn phòng. Cô em vợ của xếp phụ trách thu ngân của DL BMT có một mớ hóa đõn tiền ðiện không thu được cần phải thu tận cùng và giải quyết gọn gàng ðể bảo cáo tổng kết cuối nãm. Số lượng cả trãm hóa dõn tồn đọng bốn nãm nãm và là nợ khó ðòi Anh Sáu ðem cái mở bòng bong này giao cho tôi giải quyết.
Ban ðầu tôi cũng hõi tự ái về công việc của một nhân viên quèn lại ðem chia bớt cho tôi. Nhưng khi bắt tay vào việc mới thấy cái bê bối của bọn ãn hại lâu nãm tại Vãn phòng DL này ðã dồn món nợ tồn ðọng khó ðòi cho có em vợ ðõng ðảnh lãnh ðủ. Khi sự việc quá rõ ràng, hướng giải quyết tôi trình xếp cho tôi viết giấy mời các chủ ðiện kế đến Vãn phòng giải quyết nợ. Tôi khám phá ra rằng nhân viên thu ngân, và bộ phận đường dây chãm sóc khách hàng rất bê bối, không làm việc còn thông đồng với khách hàng cho nợ nần và không cắt ðiện vì quá hạn và không trả tiền. trong vòng mười ngày thì cũng või ði khá nhiều, còn vài trường hợp hóa ðõn có trị giá lớn, ai trả được số nợ thì tôi cho sang tên và dời ðiện kế cho chủ sở hữu mới, ai cũng hài lòng vì một ðiện kế bắt vào nhà không dễ có, một việc làm gọn nhẹ cho báo cáo. Hết cái này lại lòi ra cái khác, cô thư ký đõng dãnh lại đưa ra mẫu biểu báo cáo tổng kết tài chính cuối nãm, tôi nghi ngờ anh Sáu hay hai ba đứa nhân viên trước đây cùng nhau chung sức làm nên báo cáo tổng kết, nay đưa riêng cho tôi và em vợ làm, thử việc tôi hay sao!Mặc cho sự nhìn ngang liếc dọc của cấp dưới, tôi lấy biểu mẫu tổng kết, suy nghỉ tìm ra ngay, nó cũng giống như trong quân ðội về các báo cáo gửi về Bộ Tổng Tham Mưu TT ABÐT, về tổn thất, bổ sung quân số, quân trang quân dụng, đó là kiến thức tiếp thu được trong thời gian trong quân đội tôi làm Sĩ quan điều hành Hậu cứ và quân số thuộc Ðại Ðội Tổng Hành Dinh Sư ðoàn 23 BB( trú ðóng tại BMT). Anh nhân viên quèn trong vãn phòng là tùy phái Giáp chuyên pha cà phê và nước trà nói rằng sao nãm này không thấy vãn phòng thức khuya cả dêm làm báo cáo, tôi chỉ cười và nhìn về phía cô em gái Bắc kỳ thư ký có mái tóc thề là em của xếp.
Xong cái báo cáo Tổng kết trước Tết, tôi thấy mình đầy tự tin, khi phải ngồi trên xe lãn tay làm việc mà không hỗ thẹn với lương tâm là ngồi chõi lãnh lưõng. Một buổi sáng tôi vào bàn anh Sáu nói chuyện chõi, và không chút úp mở rằng anh hãy ðể cho tôi giúp đỡ anh chỉnh đốn lại công việc trong vãn phòng ngoại trừ hai việc là tiền bạc, số KWH điện báo cáo hàng tháng, đó là hai chỗ nhạy cảm của xếp quyết định với một nhân viên khác, anh Sáu cũng thật tình cho tôi biết, mỗi lần anh về Sài gòn cũng có rất nhiều người hỏi anh về tôi công việc làm. Anh cũng trả lời có lợi cho tôi là làm việc tại văn phòng thì khỏi phải lo lắng, tôi cũng là người có kinh nghiệm và anh đưa ra vài bằng chứng trên tay mình vài tài liệu chuyên môn kỹ thuật về trình ĐLVN mà tôi làm cho anh.
Học được trong quân đội cách quản lý điều hành theo biểu mẫu Điện cơ kế toán IBM, làm đồ án, phục vụ khách hàng, giải quyết tình huống sự cố điện, ngoại trừ việc chi tiêu tiền bạc, tất cả các công việc ấy đều tập trung qua tôi giải quyết. Mỗi khi quyền làm việc nằm trong tay mình thì phẩm cách của mình được tôn trọng. Bây giờ trong văn phòng gần mười người làm việc trước đây rất rời rạc việc ai nấy biết, ba cô thư ký chưa chồng và đám nhân viên nam nay đã có sự đoàn kết thật sự vui vẻ không kình chống nhau như trong quá khứ. Rồì việc Anh Hồ văn Sáu, xếp phải đỏi nhiệm sở về làm xếp ở Tây ninh.
Điều lo lắng của anh Sáu là công việc bàn giao. về kinh doanh của ĐL. BMT anh phải lo thường ngày với kế toán thì quá minh bạch và dễ dàng. Khối Thiết bị Máy móc, kho tàng và hồ sơ kỹ thuật mà tôi đã giúp anh Sáu chỉnh đốn nề nếp như trong Quân đội mà tôi đã làm khi còn tại ngũ. Một bản đồ Điện Tuyến Trung &Hạ Thế của TP BMT được tôi bỏ công hơn tháng để tập hợp lại từ những tài liệu tu bổ, thiết kế thêm đã bỏ quên từ nhiều năm trước, gom lại thành một bản đồ điện tuyến hoàn hảo, được gắn lên một cái giá đỡ đặt ở phòng Xếp, sổ kho, sổ khách hàng đâu vào đó, anh Sáu ra đi bàn giao quá dễ chịu. Còn hai việc lớn anh Sáu để lại mà tôi chưa giúp anh được vì anh ra đi không còn thời gian. Biết mình không thể làm Xếp cái TTĐL. BMT nên bất cứ ai là Xếp thì tôi phải tận tình làm việc và cống hiến. Xếp mới là Võ Quang Sáng lên thay nhận xong cơ sở, từ dưới Rạch giá lên phải ngẩn ngơ với cơ ngơi của người Pháp để lại, phòng ốc đâu ra đó, trước mặt mình ngồi là một Bản Đồ điện tuyến, nhìn kỷ vào thì nhận biết ngay một khối tài sản điện lực được ghi trên đó bằng những ký hiệu mà chỉ có ở Sài gòn mới có người họa viên vẽ được. Xếp Sáng vốn xuất thân từ Trung cấp Khoa cơ khí máy dụng cụ ( máy tiện, máy bào, máy hàn..)đã học vẽ kỹ nghệ họa cũng it nhất hai năm nên rất sành điệu khi xem cái bản đồ hữu ích này để nắm bắt công việc. Dĩ nhiên anh Xếp đã biết tôi là tác giả của nhiều việc lặc vặc êm thắm trong cơ quan này. Sáng sớm buổi làm việc đầu tiên, Xếp cho mời tôi vào gặp gỡ, thì ra Anh Sáu xếp cũ đã nói về tôi, nên Xếp mới rất tiếc anh ta đã chọn một phụ tá chính thức(có phụ cấp chức vụ) và sau này sẽ lên BMT. Xếp mới hỏi tôi về công việc điều hành cơ sở hàng ngày và anh ta cũng yên tâm. Xếp mới nói thẳng ra rằng, anh ta được bổ nhiệm lên BMT thay anh Sáu là vì anh Sáu bị Sài gòn nghi ngờ báo cáo sản xuất Điện năng mỗi tháng anh ăn bớt số KWh của Thủy điện anh bù sang nhiệt điện Diese để tăng thành tích tài năng lãnh đạo(nhưng thiếu trung thực để thăng tiến lương bỗng và giữ chức vụ cao hơn. Con bệnh thành tích cứ báo cáo tốt đã bảy tám năm rồi, công của bỏ ra cho đám cho đám Kỹ Sư học nước ngoài về, lộ trinh hàng không Sài gòn-BMT lên, xuống hàng năm tấp nập, viết báo cáo kỹ thuật khảo sát nhà máy thủy điện Dray H, Linh, sự cố kỹ thuật thế nào cũng chưa phát hiện để tìm ra hướng khắc phục. Trong khi đó anh Sáu cứ tiếp tục báo cáo thành tích điều hành của mình. Gặp Xếp Sáng lần đầu, tôi nói với Xếp có hai việc chưa làm cho anh Sáu, nay tôi xin làm tiếp là cải tạo đường dây dài 3km từ Buôn Kosier về bùng binh ngã sáu BMT nâng lên 15 kv đồng bộ với toàn lưới của BMT. Dự án nhỏ nhưng rất lợi vì loại bỏ được nhiều bình biến thế 6KV bỏ không làm mất nhiều công suất điện và thay thế khoảng 100 điện kế 110 V lỗi thời thành điện kế 220 V của khách hàng trong phố đang dùng. Xếp Sáu không làm việc này, nay Xếp Sáng ký đồ án dưới sự đạo diễn của tôi. Đồ án dược gửi đi Đà lạt Khu ĐL Cao Nguyên và nằm chờ đó. Tôi nhớ rõ tháng 10/1974, Xếp Sáng tự mình làm báo cáo sản xuất điện năng trọn tháng 9/1974 là tháng đầu tiên Xếp Sáng phụ trách ĐL BMT. Tôi được mời vào tham vấn, không giấu giếm với Xếp là đề nghị Xếp phải làm như Xếp Sáu là lấy bớt số KWH của thủy điện cộng vào số KWH của Máy Diesel sao cho 01KWh tiêu hao 0, 26lit dầu dieseloil trong báo cáo cũ. Xếp Sáng chỉ kêu lên Anh Sáu chơi tui !!( ý nói là khi bàn giao Anh Sáu không nói cho Sáng BIẾT điều này)
*** ### ***
Cơ Hội Cho Tôi Thi Thố Tài Năng Học Tập Ở Trường Điện Phú Tho Sài Gòn
Thời điểm này đã khiến tôi phải nãy ra ý phải đòi lại món nợ danh dự thành quả học tập Thủ khoa của tôi ở Trường Cao Đẳng Điện Học Sài gòn năm 1965.-Xếp Sáng sau khi làm báo cáo bất đắc dĩ xong, âu lo vào tháng tới mà cũng báo cáo dối bậy như vậy thì không ổn với cấp trên ở Sài gòn. Anh ấy cho mời tôi vào phòng xếp bàn bạc cứu chữa, Xếp cũng khôn vì nhìn thấy nơi tôi có khả năng cứu vãng nhà máy thủy điện bị ăn cắp do báo cáo láo, nên nói thẳng ra là anh ta muốn TÔI đảm trách công việc khó khăn này. Như Tiếng súng lệnh từ con tim, tôi chấp nhận công việc này, tôi yêu cầu anh xếp viết cho tôi mấy chữ vào miếng giấy nhỏ:14 nhân viên điều hành nhà Máy Thủy điện DrayH. Ling phải trình diện tôi từng người một trước khi vào phòng lãnh lương và phải trực máy bộ đàm làm việc với tôi khi cần, và anh nhân viên tùy phái giúp tôi lấy hồ sơ tiểu sử của nhà máy Thủy điện Dray. H’Ling trên tủ cao..
Bắt Tay Vào Cuộc Chơi
Nằm ngủ vào tiết trời đầu mùa đông xuân trên Cao nguyên, êm ấm trong chăn nệm, tôi thao thức trằn trọc giấc ngủ nhiều lần trong đêm để tìm trong sách vở, tài liệu nào có liên quan đến nhà máy Thủy điện bị giảm công suất và giảm điện thế, để tìm cách khắc phục. Sáng hôm sau lên văn phòng sớm, tôi bộ đàm vào nhà máy Th.đ Dray. H’ling gặp nhân viên phụ trách chung và người điều hành trực máy làm theo yêu cầu của tôi. Cũng là điện thế, công suất, tần số.. là những con số cũ báo cáo hàng ngày nhàm chán. Hỏi về nguồn nước, họ cho biết mùa này nước còn nhiều và đang chảy vượt qua đập tràn. Mặc dù có ý từ chối, nhưng họ cũng tuân lệnh chạy thử máy trong chế độ tăng tốc nhờ nguồn nước dồi dào để tăng công suất thử máy. Nhưng không được vì nền nhà máy rung và công suất lại giảm xuống tệ hại, tôi cho trở về chế độ chạy máy bình thường. Kết luận là phần cơ tốt, còn cái lỗ hỗng nào trong phần điện mà thôi, cần phải khám phá tiếp theo.
Sau hai ngày căng thẳng tìm hiểu lịch sử và điện tuyến mới mẻ là 15 kv phân phối cho toàn TP.BMT và các khu dân cư. Mới thấy rằng anh Hồ Văn Sáu đã làm đúng bài bản theo lý thuyết là dùng Tụ bù để cân bằng công suất không hữu dụng ( số Kwh ảo gánh chịu)trên lưới điện mà chưa đúng chỗ đặt. Tôi đã tìm được lỗ hỗng lớn để khắc phục nhà máy Thủy Điện đã vận hành bếc bác, mang bệnh trầm kha thiếu công suất, thiếu điện áp kể từ khi nhà máy Thủy điện mới ra đời năm 1957 do người Nhật lắp đặt. Giữa tuần đầu tháng 10/1974, tôi vào văn phòng Xếp Sáng báo rằng xin cho tôi thực hiện khỏa lấp lỗ hỗng điện năng tiêu tốn do công suất ảo trên điện tuyến 15 kv chưa được loại bỏ( cân bằng). Tôi đưa tài liệu kỹ thuật và sơ đồ ra trình bày và được chấp thuận ngay. Ấn định sáng ngày thứ bảy, còn hai ngày nữa là vào nhà máy Thủy Điện Dray.H’Ling làm việc. Tôi cho mời cai điện Trần Tịch lên gặp tôi để chuẩn bị chuyến đi công tác. Vốn có tính khiêm tốn với cấp dưới, tôi thân tình đưa lược đồ Schema bắt trực tiếp một tụ bù vào máy biến thế. Tôi yêu cầu ông ta đừng thắc mắc về kỹ thuật vì đã có tài liệu Kỹ Thuật rồi thì phải tìm vị trí đặt máy thích hợp. Thiết bị điện Tụ bù ba phase 150 KVAR-15 kv theo yêu cầu của tôi cho công tác này, trong kho và trên toàn điện tuyến BMT không có. Cai điện Trần Tịch đề nghị tháo một bộ Tụ bù ba phase 75 KVAR-15 kv ở trạm biến điện Đài Phát thanhThượng Tần BMTvà đề nghị thêm làTụ Bù sẽ được xử dụng chung cùng với một thiết bị đóng ngắt điện 2000KVA-15 kv của nhà máy thủy điện Dray. H’Ling. Sáng thứ bảy, ông Trần Tịch và 3 công nhân gồm 1 người kinh và 2 người Thượng, họ lên đường vào nhà máy Th. Đ Dray.H’ling.
Chiều thứ bảy toàn nhân viên nghỉ cuối tuần, buổi cơm trưa vừa xong, ông Trần Tịch vào nhà báo cáo với tôi kết quả tuyệt vời trên miếng giấy nhỏ đầy đủ chi tiết kỹ thuật phát điện của nhà máy Thủy điện Dray. H’limgsau khi lắp đặt thêm Tụ Bù :-Công suất 2 máy turbine phát điện : 2x 450kw (thay vì khi chưa lắp là 2x370 kw)-Đạt đĩnh phải là 2x500kw.
-Điện thế trên điện tuyến là 15 kv điều chỉnh lên xuống 17, 5 kv rất tuyệt vời (điện thế trước khi chưa lắp là 14, 5kv cứng ngắt, không điều chỉnh được)
-Tần số mới là 47 lên 55 cycle (tần 50 là chuẩn), tần số củ là 48 không đủ.
Đây là kết quả thông số kỹ thuật hoàn hảo( nếu có thêm 75 KVAR nữa thi công suất sẽ đạt đĩnh 2x500 kw). Tôi bảo Ông Tịch nhanh qua báo cáo cho Xếp Sáng mừng, thì ra nhà Ông Tịch ở sát nhà Xếp, ông ta đã báo tin vui cho Xếp rồi và Xếp cũng nói đem nhanh mảnh giấy đã ghi chép cho tôi mừng, Xếp còn nói thêm rằng chờ sáng thứ hai vào văn phòng kiểm tra kết quả trên báo cáo.
Sáng Thứ Hai Quá Vui (món nợ Thủ khoa được khẳng định)
Trong văn phòng chỉ có Sếp Sáng và tôi, sau đó có cai điện Tịch, đến sóm đứng quanh chỗ đặt máy bộ đàm, đám nhân viên văn phòng chưa biết có chuyện gì quan trọng mà các đầu lĩnh tụ họp tại đây. Bộ đàm Dray. H’Ling gọi BMT xin báo cáo thông số Máy 1, máy 2 của 2 ngày thứ bảy và Chủ nhật đã vượt trội công suất hơn mọi ngày từ 50. >70 KW của mỗi máy, chúng tôi cười to lên. Rồi thêm một bất ngờ nữa là cô Hồng phụ trách đo dầu diesel chạy máy mỗi buổi sáng lên báo cáo là 2 ngày dư dầu 1000 lít, cô ta bảo đã đo ba lần rồi, nhưng phải tuân lệnh cùng nhiều người cùng ra đo và chứng kiến kết quả cũng như vậy. Tất cả vào văn phòng hội ý để báo cáo, Xếp Sáng có máu tham nhũng đưa ra ý kiến cứ báo cáo như mọi ngày trong bảy ngày xem có ổn định thì mới báo báo cáo sau, rồi ông ta tự rút xuống còn ba ngày. Bộ đàm Sài gòn và Dalat gọi báo cáo, BMT xin hoãn lại chờ 10 phút, Xếp Sáng nghĩ ngợi và dứt khoát là báo cáo như cũ một ngày này, và chờ sáng mai thứ ba mới quyết định báo cáo thật. Ba cô thư ký chưa chồng nhìn vào tôi ngạc nhiên hay sao, người ngồi trên xe lăn tay mới đây bị coi thường đã nỗi tiếng như cồn sáng nay, có em Châu, là cô em vợ của Xếp Sáu thông minh đa tài đa tình, làm tôi cảm thấy quá dễ chịu. Ba em cùng ngắm nghía tôi và thốt ra lời! nay mới biết ông Kông quá tài nghe. !!Suốt cả ngày hôm đó, không khí trong văn phòng ai làm việc cũng có nụ cười với nhau, khi tôi quay lưng lại nhìn về phía dãy bàn thì cũng bắt gặp nhiều ánh mắt và miệng cười như toe toét mà chỉ có xuất hiện nơi tiệc tùng. Hôm nay vui thật và phải chờ đến sáng hôm sau mới vui hơn !!!
Thủ khoa xứng đáng khẳng định
Sáng thứ ba chờ đợi đã đến, văn phòng sáng sớm đã đông đúc, chờ giây phút của sự thật nỗ ra!!Anh xếp đã đứng chờ Dray. H’Ling báo cáo, rồi tiếng Dray..ling đọc lên con số địên năng vận hành cũng tuyệt vời như hôm qua và cô Hồng đong đếm dầu cũng vào báo cáo và cũng dư thừa dầu nhiều hơn hôm qua, đây là lúc phải báo cáo thật lên các Xếp lớn ở Sài gòn và Dalat trên máy bộ đàm. Xếp Sáng hôm nay trực tiếp gọi về Sài gòn và Dalat bằng bộ đàm là trường hợp đặc biệt, nội dung xin chấp nhận báo cáo hôm nay thông số 450 kw mỗi máy turbine thủy điện vượt trội ngày thường…ĐL BMT đã cải thiện thành công Công suất nhà MÁY THỦY ĐIỆN DRAY. H’LING.. nhưng mà tôi hồ hộp không biết ai là người làm nên thành tích này mà chưa bao giờ có từ khi khai sinh ĐLVN này, mình có bị dìm mất công lao bởi vì các Xếp lớn cứ nói chung chung là Dac lak làm được và không nêu tên ai cả.. Cả Văn phòng sáng nay mới thật sự chứng kiến công khai thành công và họ nhìn tôi vui quá. Khoảng một giờ sau thì các Xếp lớn Sài gòn- Dalat gọi bằng điện thoại cho Xếp Sáng, phải giải thích thế nào mà Daklak-BMTlàm đươc điều kỳ diệu này!Các Xếp lớn đã biết người làm nên điều kỳ diệu này là TÔI. (Phan Tấn Kông Cán Sự Điện Học, giờ đây đã là một thương phế binh ngồi xe lăn ). Phút chốc tôi lại nghĩ là mình lâu nay cứ phân vân thắc mắc không biết kỳ thi tốt nghiệp ra trường mình đã bị loại chức danh thủ khoa, nếu ngày đó minh được công nhận là thủ khoa thực thụ thì có xứng đáng không??
Hôm nay tôi tự khẳng định mình là thủ khoa rất xứng đáng.
Đầu giờ chiều ngày thứ ba hôm ấy, Xếp lớn ở DALAT lệnh cho xếp Sáng bay qua DALAT giải trình sự việc, tôi phải vào phòng Xếp Sáng nói về cách trình bày kỹ thuật chuyên môn điện học vì anh ta chỉ có chuyên về máy công cụ gò hàn, người ta bổ nhiệm lên BMT là khắc phục phần cơ của turbine, không thuộc lãnh vực điện. Còn gần hai ngày, sáng ngày thứ năm chuyến bay lúc 09 giờ BMT-DALAT xếp Sáng sẽ khởi hành. tôi còn băng khoăn là người ta sẽ cho tôi mò mẫm làm liều gặp may mắn đôi khi được việc. Tôi phải chứng minh là mình nói có sách mách có chứng, tôi làm một văn thư đưa xếp Sáng ký mang tay qua DALAT Khu ĐL MIỀN TRUNG CAO NGUYÊN xin được chấp nhận cho sử dụng lâu dài điện kế 4 dây 3 phase 2 cầu 220/380 V hiệu GE của Mỹ. Nhà sản xuất tiết kiệm đo đếm trên điện kế chỉ dùng 2 cầu cho 3 phase( 2 bobine thay cho 3 cầu), lỗ hỗng ăn cắp điện nằm ở chỗ trống là cái thanh dẫn điện rẽ tiền thay thế cho cầu thứ ba. Để khắc phục không mất điện do khách hàng dùng điện miễn phí hợp pháp do khuyết điểm của Điện kế gây ra mà hơn bốn năm rồi có lệnh thu hồi không cho sử dụng, nhưng chẳng có địa phương nào gỡ bỏ được, vì lý do ở các địa phương nào cũng phát tán cả trăm điện kế 3 phase 2 cầu này, không có điện kế khác để thay thế và chi phí tháo gỡ không phải là nhỏ. Tôi đã bỏ công ra nhanh chóng là bắt vào cái thanh dẫn điện rẽ tiền đã tách ra trong điện kế 3 phase 2 cầu thêm một diện kế 1 phase 2 dây mà bất cứ một khách hàng nào đã có điện 3 phase thì cũng sẵn có một điện kế 1 phase đặt bên cạnh cả. Thành ra việc khắc phục bằng phép bắt dây từ DK 1phase thêm vào ĐK 3 phase rất đơn gin chỉ cần một thợ điện chuyên môn bình thường, đến nhà khách hàng gặp mặt chủ nhà, giải thích vận hành mới đo đếm, không có ai thắc mắc, cứ thế mà tháo bắt dây và niêm chì.
Kèm theo văn thư xin chấp nhận là một sơ đồ bắt ghép điện kế và giải thích thông số kỹ thuật. Xếp Sáng ghi vào sổ tay hai việc là nhắc nhở phê duyệt đồ án cải tạo điện tuyến đã gửi mấy tuần trước và việc xin sử dụng lại tại chỗ ĐK 3 phase ăn hại lâu năm này.
Nửa giờ bay từ BMT đến DalAT, Xếp Sáng được xe cơ quan đón về văn phòng Khu ĐL Cao Nguyên Miền Trung lúc 10 giờ, đây là chuyến đi đầu tiên của Xếp Sáng trình diện Xếp lớn DALAT, đáng lẽ ra Xếp Sáng tế nhị hơn là phải gặp Xếp DALAT trước khi lên BMT, hôm ấy là hơn một tháng rưởi sau nhận bàn giao ở BMT, Xếp DALAT giận hờn mà phải dằn lòng lại cho qua để đi vào đề tài lớn là điều huyền diệu đã xãy ra ở của Nhà Máy Thủy Diện Dray. H’Ling. Hai người trao đổi qua lại vấn đề kỹ thuật, là không cho phép đặt Thiết bị Tụ Bù trong nhà máy. Tôi đã mớm trước khi qua ĐALAT cho xếp Sáng trả lời”có trường hợp đặc biệt, Ô Kông đã trình bày bằng tài liệu kỹ thuật, ông Kông yêu cầu Khu cử người gặp ông để giải thich thêm”. (từ hôm đó không có chuyên gia nào thắc mắc đến gặp tôi tức là thỏa mãn). Cả phòng Giám đốc hoan hỉ đón nhận thành công hoàn hảo này, đã gần giờ trưa DALAT và SAIGON vẫn trao đổi báo cáo về đề tài hấp dẫn này. Sếp Sáng tranh thủ còn giờ nên thò cái văn thư xin giữ lại ĐK 3 phase 2 cầu sử dụng và nói Ông Kông đã thử nghiệm có kết quả rồi, xin GĐ chấp nhận, tiếng pháo vỗ tay vui lại nỗ ra trong Văn phòng GĐ DALAT, xem xong qua lượt đồ, Gíám Đốc cho người kiểm chứng lại ngay trong cơ quan mình. Đến giờ cơm nhóm người trongvăn phòng cùng Xếp lớn nhỏ ra nhà hàng ở TP. DALAT đã đặt sẵn, bữa cơm trưa mừng thành quả và bàn bạc công việc tiếp trên bàn ăn.
Trở về văn phòng đầu giờ thì phòng thí nghiệm điện đã thử xong điện kế và trình ra cho GĐ kết quả tốt như văn thư xin áp dụng. Cũng thêm một màn trình diễn báo công về SAIGON xin cho BMT sử dụng lại ĐK 3phase.2 cầu như văn thư tôi xin, sau vài lần qua lại trao đổi 2 xếp đồng ý áp dụng ngay cho các địa phương sử dụng ĐK này theo như BMT.
Sau đó ngay trong buổi chiều thư năm ấy DALAT đã cử một K. Sư trong văn phòng đáp máy bay về SAIGON mang theo văn thư kèm sơ đồ mà tôi đồng ký tên trong đó. Chiều hôm đó xếp Sáng thừa thế xông lên, xin cứu xét và phê duyệt đồ án cải tạo đường dây 6 kv từ Buôn Kosier ra đến bùng binh ngã sáu BMT nâng lên điện thế 15 kv đồng bộ toàn tuyến. Hình như GiĐ DALAT đã nắm rõ vấn đề mà đàn em lơ là chưa đụng đến, bèn gọi người phụ trách vào giải quyết nhanh không cần cử nhân viên đi BMT khảo sát đồ án này nữa. Sáng hôm sau ngày thứ sáu, xếp lớn SAIGON đã bàn bạc cùng cộng sự của mình qua hồ sơ DALAT đem về chiều qua, họ nhất trí áp dụng điều mà BMT xin làm. Xếp o lên xe vào ngay lớp học bổ túc chức vụ TTâm Trưởng ĐL các tinh, và các sĩ tử sắp sửa lên chức, xếp đang có giờ dạy lớp này và Xếp phổ biến để khi trở về địa phương mình làm việc thi khắc phục ĐK 3 phase ăn hại này như BMT đã làm. Xin nói là lớp học này có người học lớp bổ túc chức vụ TT Trưởng ĐL là Nguyễn Hoàn Lệ, người này sau bế giảng lớp hoc sẽ lên BMT phụ tá cho Xếp Sáng. Sự kiện phân công, bổ nhiệm nhân sự không sâu sát với thực tế khả năng làm việc là một căn bệnh quan liêu mua bán chức vụ trong ĐLVN đã tồn tại nhiều năm trước rồi.
Sự nghiệp chuyên môn của tôi lúc này đang tỏa sáng hơn bao giờ hết : việc Cải tiến kỳ diệu Nhà máy Thủy Điện BMT, cải tạo điện lưới, và khắc phục Đ Kế. Cả ba cống hiến nêu trên của tôi như quyện vào nhau, được nhiều người trong đó là bạn bè lớp sau ở trường điện vài thầy giáo đang nắm giữ các chức vụ quan trọng ở ĐLVN và không ít người biết lý lịch của tôi hoạt động yêu nước mà họ âm thầm ủng hộ CM giải phóng. nên khó ai cướp công lao mà thường xãy ra do các đồng nghiệp xấu tính.
Chỉ có hai ngày bùng nổ tin chính xác tôi làm ra điều kỳ diệu Nhà máy Thủy điện BMT, thì trên bàn giấy của GĐ Nguyễn Mạnh Linh ở DALAT đã nhận một bộ hồ sơ đầy đủ của bộ phận an ninh ĐLVN Sài gòn, mới vừa sao lục, từ SG đem lên đã nằm trên bàn GĐ DALAT.Trong buổi cơm trưa hôm trước xếp Sáng biết được hồ sơ an ninh của tôi đã được bạch hóa là tôi không phải là Việt Cộng.- Chuyện là vào tháng hai năm 1965 vào ngày thứ năm, buổi sáng hôm đó tôi bị mật vụ Sài gòn VNCH đến vây bắt tôi ở ngã ba đương Lê Đại Hành- Tôn Thất Hiệp Trường đua Phú Thọ, sau đó hơn một giờ thì ông Nguyễn Thành Vinh nhà giáo dạy Văn học ở Trường Nữ Trung học Gia Long SG, Ông cũng là đồng chí và thư ký riêng của Cụ Phan Khắc Sửu đương kim Quốc Trưởng nước VNCH(Tổng Thống). Thường ngày gặp nhau quen mặt, láng giềng ở cạnh nhà tôi tạm trú, ông Vinh sang nhà gặp mẹ tôi, trấn an và nói ngay với mọi người có mặt rằng tôi là một người tốt, bị dính vào vụ đòi Hòa Binh, một người trẻ đáng lẻ đứng ngoài cuộc chiến để ăn chơi hưởng thụ, đã quan tâm đến tình hình đất nước trong lúc này thật đáng khen, ông nói chắc chắn là ông ta sẽ trình với Quốc Trưởng PK Sửu thả tôi ra kịp ngày thi ra trường..Bút phê can thiệp của cụ Sửu còn lưu trong hồ sơ cá nhân tôi hồi đó..Ông Vinh và Cụ Sửu là người đã tham gia chinh trường trong VN Quốc Dân Đảng..có người hỏi vậy tôi có thể là người của VNQDĐ ư??
Xếp Sáng bay về SG công tác tiếp và đón vợ con lên BMT, và liền sau đó ở Đalat cũng cử một Trưởng phòng Hành Chánh và một Kỹ sư trưởng phòng kỹ thuật đến BMT để tận mắt gặp và đánh giá làm tờ trình thăng thưởng đặc biệt về tôi, mới thấy sự quan tâm, họ tiếp xúc trực tiếp thân mật, thấy tôi cũng làm việc ngày hai buổi như mọi người.Tôi yên tâm đợi chờ ngày đăng quang.Cứ mỗi ngày, mỗi tuần trôi qua tôi cảm thấy sự chờ đợi như lâu quá.
Xếp Sáng tỏ ra tin tưởng và thân thiện với tôi và tôi cũng thấy mình phải tri ơn xếp Sáng đã trình bày về tôi đóng góp cho ĐLVN.Vì chưa hiểu nhau bởi gặp nhau thời gian ngắn, mới mẻ quá.Nhưng linh cảm cũng mách bảo cho tôi phải coi hình dung mà đoán tính người.Tướng tá bệ vệ, nói năng dứt khoát, mập mạp thì tham nhũng, nhưng cuối cùng tôi phải e ngại xếp có cặp mắt Rắn thì nguy hiểm vô cùng và tôi cũng nghỉ rằng anh ta và mình đang cùng một sân chơi có lợi cho đôi bên. Hãy yên chí, tôi tự nhủ!!
Cái đồ án nhỏ cải tạo đường dây 6 kv lên15 kv mà tôi đưa ra xếp Sáng ký ngay đã có tác dụng, cả hai nơi Dalat &Sài gòn phối hợp nhau`nghiên cứu cái khối lượng không nhỏ các thiết bị điện gồm máy biến thế 6kv và phụ kiện, phải cần tới không dưới 10 chuyến xe tải lớn siêu trường siêu trọng mới đưa đi khỏi BMT để về Phanthiet bổ sung lắp đặt cho địa phương này. Xếp Sáng phải tính toán số hàng hóa xin cung cấp như dây cáp điện, thiết bị, văn phòng phẩm…sao cho lắp đầy đoàn xe lên BMT. Làm được việc này Xếp Sáng cảm thấy công việc của xếp cũng đang tỏa sáng mà không bị lu mờ trước sự thành công gây tiếng vang của tôi, vì thế lâu lâu xếp mới xã xì hơi cho tôi biết dần dần từ các xếp ở SG đánh giá cao việc thành công của BMT, đã có nhiều cuộc họp bàn về tôi và sẽ bố tri sắp xếp lại vị trí xứng đáng cho tôi ở SG và dĩ nhiên phải nâng cấp hạng ngạch lương tương xứng cho tôi.
Đã hai tháng mong đợi, cuối tháng 12/1974 DLVN đã hoàn tất văn bản lần đầu tiên một tập Tiêu chí Thăng thưởng dày hơn 300 trang giấy khổ 21x27 in roneo. Hóa ra lâu nay khen thưởng là cảm hứng của các xếp trong DLVN ban thưởng cho thuộc cấp của mình.Trường hợp sáng kiến và đóng góp của tôi theo như hồi đó là quá lớn, không biết căn cứ vào đâu để khen thưởng đúng đắn.Như thế tôi là người khởi đầu đặt nền móng cho phong trào thi dua, lập công, sáng tạo trong ngành điện lực nói chung.Sau khi đọc xong hơn 150 điều ghi trong Tập tiêu chí Thăng Thưởng của ĐLVN tôi yên lòng vì thấy mình nằm trong khung tiền thưởng 1500.000 Đ VN>2000.000 ĐVNCH cùng với ngạch trật lãnh lương Kỹ sư..
Kết luận: Thủ Khoa của Tôi lúc ra Trường đã được khẳng định
*** ### ***

Cái giấy tái tuyển dụng như người mới ban đầu vào thử việc.

Đây là cái văn bản suốt 3 năm học tâp không ghi điểm thi tốt nghiệp, Bộ Giáo Dục VNCH không cấp bằng cả Khóa năm 1965 Khóa CSĐH & CDĐT.
TT KTPhú Thọ SG (Cũng có thể Bộ QGGD đã cấp bằng tối nghiệp đã cấp bằng nhưng An Ninh học đường không Phát bằng mà chỉ ghi Tốt nghiệp).
Buổi Chợ Chiều Tan Tác Của Đlvn(Evn) Vă Ngày Tàn Của MNVN
Khi lập xong Tiêu Chí Thăng Thưởng trong ĐLVN, EVN Sài gòn có cơ sở lập hồ sơ của tôi trình lên Văn phòng Bộ Giao Thông Công Chánh VNCH(Khối Tiện Ích phụ trách Điện Nước)xin Bộ trưởng phê duyệt, thì tình hình quân sự và chính trị VNCH tụt dốc xấu đi nghiêm trọng, thị xã Phước long bị thất thủ, QL 14 phía nam Daclak bị cắt đứt ở Kiến Đức và rồi Nhà máy Thủy điện lón Đơn dương –Sông Pha bị phá hoại đường ống đẫn thủy áp.Điềm báo hiệu những người khách không mời sẽ đến bằng bạo lực cách mạng theo như hồi đó là ba mũi giáp công, ba dòng thác CM và nhiều thứ linh tinh tuyên truyền không thể nhớ hết.
Tôi mỏi mòn chờ tin mình được khen, thăng thưởng bằng văn bản như trong Tiêu chí Thăng Thưởng chính thức và mong sau đó có cơ hội, cả gia đình sẽ dời về SG.
Niềm hi vọng của tôi đã xa vời, khi một đoàn xe tải siêu trường siêu trọng hơn năm chiếc chở trang thiết bị dây cáp điện, máy biến thế và phụ kiện, dụng cụ văn phòng phẩm đầy ắp đi từ Sài gòn lên Buôn mê thuột và ngược lại họ phải chỡ hết các máy biến thế 6 kv cùng phụ kiện 6kv, do đồ án của tôi làm trước đó về giao cho Phan thiết. Tốp tài xế đã đến BMT và ngủ qua một đêm, thức khuya để xuống hàng và tức tốc đưa hàng lên xe, để sáng hôm sau về Phan thiết-Sài gòn.Không ngờ đây là chuyến xe cuối cùng xuống đèo Phượng hoàng về Nha trang, con đường này đã bị cấm lưu thông do một đơn vị quân đội giải phóng chốt gác cắt đứt giao thông đó là ngày 3.>5 tháng 3/1975. Daklak BMT đã bị bao vây hết đường thoát.Tiếng súng đêm khuya tới sáng ngày 10/3/1975, bắn vào BMT, chấm dứt sự nghiệp Điện lực vinh quang của cuộc đời mình.
Trong đời đã chịu nhiều bất trắc khi còn tuổi trẻ, học hành trễ nãi thất bác vì cảnh nghèo trong chiến tranh, thi cử bị kỳ thị trù dập “học tài thi phận!!”, sự nghiệp thăng hoa”không gặp thời”- cái số phận không hưởng được công bộc ư!! -Có cơ hội nào vào cuối đời ??-Phải có- đó là điều tôi luôn luôn không bỏ cuộc chơi nếu mình còn sức khỏe…Cuối đời những năm vào tuổi 70 thì tôi đã là một Đại gia bất đắc dĩ.Tôi không thích ai gọi mình là đại gia, xét thấy mình không kêu hãnh hoặc xứng đáng gọi Đgia mà tôi thích làm tầm thường là Ông Kẹ!!
Ghi lại < ngày tàn của những tên Tiểu nhân đễu cán trong DLVN BMT cũng là những ngày thê thảm của VNCH sau 10/3/ 1975 và sau đó là ngày 30/4/1975 ở BMT>..
Sự nghiệp của tôi vừa xuất hiện khiến nhiều đồng nghiệp biết đến, tôi đã phất lên không gặp thời vì Miền Nam thua trận, sụp đổ mau chóng không kịp trở tay, …phải chịu thiệt thòi trước sự kiện lịch sử Thống nhất đất nước 30.04.1975.
Trước ngày 30/04/1975 , Xếp Võ Quang Sáng lên ĐL BMT chưa được một tháng mà trong tháng đầu tiên lên làm việc tại ĐL BMT đã thay đổi hoàn toàn vì đáp ứng được yêu cầu cải tổ của EVN(ĐLVN)và phục vụ cộng đồng:
- Ban nhân sự mới từ Công Ty ĐL Saigon(CEE)của người Pháp hết hợp đồng làm ăn với VN sau 100 năm khai thác tại SG và vùng phụ cận đã nhận bàn giao EVN. Nhân sự lãnh đạo mới muốn ĐLVN (EVN) cải tổ ĐL các địa phương ỳ ạch, làm ăn phải có lời, nên có các đợt thay đổi nhân sự ở địa phương, BMT là thí điểm đầu tiên của EVN tại SG.
- Sự đổi thay chóng vánh ở ĐL BMT chỉ hơn một tháng là tầm nhìn quản lý kinh nghiệm của những giáo sư dạy ở TRường CĐĐHọc SG là những người thầy của nhiều thế hệ KS, Cán Sự từ Công ty CEE của Pháp, các vị này đang cải tổ EVN hồi bấy giờ phải từ bỏ thói quen quan liêu, mua quan bán chức thành một tập đoàn Điện lực làm ăn phải có lãi thật sự.Việc đưa xếp Sáng từ Rạch giá lên BMT là phép thử làm ăn bê bối quan liêu trong kinh doanh lâu nay của EVN miền nam.Xếp Sáng từ nghề hàn tiện máy công cụ mà làm sao vực dậy nhà máy Thủy điện BMT mang cái bệnh trầm kha từ lúc mới đẻ năm1957, các Tiến sĩ VN từ nước ngoài về lên BMT cả chục năm báo cáo thành nhiều tập chồng cao gần cả mét, vẫn chưa có giải quyết đến đâu.Nhà máy Thủy điện BMT tuy công suất nhỏ nhưng là nguồn cung cấp điên năng cho BMT giá rẻ, liên tục có lãi mà ít có ở một địa phương nào.Cho nên việc nhanh chóng bất ngờ đổi mới công suất của TT điện BMT thì lãnh đạo mới của EVN SG có cơ hội để cải tổ và sắp xếp lại bộ máy quan liêu điều hành của cơ chế cũ và đồng thời phát hiện thêm nhiều nguồn lực con người có tài chuyên môn sử dụng đúng chỗ trong EVN.Trường hợp của tôi là điển hình để biểu dương trong toàn nội bộ EVN, để phát hiện thêm nhiều nhân sự, nhân tố mới bổ sung cho casc cấp điều hành EVN.Sự đề bạc tôi lên lương lên cấp trong hoàn cảnh tôi làm việc ngồi trên xe lăn tay cũng gây nhiều chú ý đến các thầy giáo dạy học ở Trường Điện trước đây, bây giờ là xếp lớn trong EVN, hồi đó trong tôi cũng ghi nhận lòng nhân ái đã tái tuyển dụng tôi sau khi xuất ngủ trở về nhiệm sở củ của minh là EVN. ĐLVN-Việc nỗi bật của tôi trong ngành điện cống hiến lần này, cũng là vinh dự cho tôi đáp nghĩa lại lòng nhân ái mà các thầy và xếp dã dành cho tôi vậy.
Cuối cùng phải kể đến Nha nhân viên bộ phận tổ chức nhân sự, nơi cất giữ hồ sơ mật cá nhân lâu nay mà bên cánh an ninh theo dỏi định kỳ đã giãi mã cho tôi không phải là Việt Cộng do bút phê của Quốc Trương Phan khắc Sửu tha bỗng tôi ra khỏi trại Giam Tổng Nha Cảnh Sat SG tháng 4/1965.Đây là một mắc xích của lí lịch được giải mã vô hại để vượt qua khỏi rào cản của hồ sơ đề bạc trình ký lên Bộ Trưởng.Tuy không thụ hưởng thành quả kịp thời, nhưng các thầy, các xếp EVN, các bạn bè, người yêu cũ ở Nha nhân viên, trong tôi luôn không quên tình cảm và công ơn họ đã theo dỏi tôi trên chiến trường sống chết như thế nào và ngày về họ xót xa khi gặp tôi trên chiếc xe lăn đến trình diện cơ quan.Đồng nghiệp, đàn anh bạn bè ở Nha nhân viên là nơi biết rõ tôi nhất:Tôi đã là người đàn ông có chiếc xe lăn tay, một thương binh nặng, nhân cách không tầm thường đã tự vượt qua chính minh được cả tâp thể lãnh đạo EVN Sài gòn cất nhắc đặc biệt.
- Trái ngược với EVN ĐLVN SG, ở địa phương có các Khu ĐL MiỀNTrung, Khu ĐL Cao NGUYÊN, Khu ĐL Miền Nam, KHU Miền Tây, mỗi khu cai quản lấy lệ trên thủ tục hành chánh, còn tiền bạc, trang thiết bị, kho tàng đều do trung ương SG quản lý trực tiếp với địa phương, gồm có các Nha Nhân viên, Nha hành chánh kế toán, Nha trang Bị kỹ thuật, Nha phối hợp Địa Phương…Danh nghĩa KHU ĐL chỉ là quan chức phong tặng, không có việc làm.nhân viên văn phòng thì nhiều hơn thợ, họ bàn chuyện chơi ở quán hàng cà phê, kiếm công tác đi xa cho đỡ buồn, tuy nhiên sau này có một số KS và Cán sự mới ra trường được bổ sung về theo kế hoạch của lãnh đạo mới EVN SG, họ chịu học hỏi và tự nghiên cứu chuyên môn kỹ thuật điện và khát khao di sâu vào thực tế.Khu ĐL CAO NGUYÊN Dalat cũng xãy ra như thế trong lớp trẻ, do đó khi BMT bùng nỗ đổi mới quản lý, khắc phục..điều hành dịch vụ kinh doanh điên năng thì chính lớp người trẻ này nắm bắt cơ hội để cơ cấu lại công việc của KHU ĐL.trước khi cách mạng giải phóng vào 30/4/1975.
Hồi đó các Trung Tâm Điện Lực địa phương(TTĐL )các tỉnh mạnh ai nấy làm và chỉ biết thu tiền nhanh và đủ là tốt nhất.ĐL BMT thừa hưởng cơ ngơi của người Pháp để lại đã có quy củ nề nếp, có đầy đủ một tư liệu lịch sử của nhà máy để lại, sau nhiều năm quản lý của người Việt thì bỏ bê không cập nhật. Khi tôi về BMT làm việc với xếp HV Sáu, liên tục hơn sáu tháng để hoàn tất việc kiểm kê lại kho vật liệu thiết bị, sổ sách đâu ra đó, bảng đồ điện tuyến mới và cũ, cũng như sắp xếp lại vị trí khách hàng trong sổ ghi chép điện toán IBM hàng tháng phải cập nhật để ra hóa đơn hàng thàng. Kết quả TTĐL BMT là mô hình kiểu mẫu mới hồi đó cho cả 44 Trung Tâm ĐL VNCH. Tôi vẫn ấn tượng với KS trẻ hơn tôi qua BMT để xác minh về tôi làm việc, anh ta đã nhìn thấy chồng tài liệu điện học của tôi, anh ta măn mê khen ngợi và thích thú lật ra xem một vài chương trong cuốn tự điển bách khoa về điện trên bàn làm việc của tôi.
Sau khi KHU ĐL CN Dalat làm xong thủ tục hồ sơ đề nghị thăng thưởng cho tôi gửi về SG, con người và sự nghiệp của tôi đã thuộc về ĐLVN SG chờ ngày ra đi. Tôi mới nhận ra rằng lớp người trẻ cầu tiến , họ không ngớt nói chuyện với nhau về ngành điện mà họ được nghe các xếp lớn lấy sự đổi mới của BMT phổ biến, và chính Xếp Sáng về SG nghe họ hỏi về tôi và nói ra điều các xếp đánh giá tôi. Chính vì nỗi tiếng mà chưa có miếng của tôi cũng làm phiền tôi rất nhiều đó là lòng ghen ghét tiểu nhân, đố kỵ tài năng và uy tín suy giảm của họ. Tôi muốn ghi lại ba nhân vật sau đây mỗi người có một phản ứng khác nhau đối với tôi không thân thiện.
-Xếp KHU ĐL Dalat đàn anh về tuổi đời và tốt nghiệp KS khóa I trường CĐ Đ Học SG 1960 được đưa sang Nhật bồi dưỡng ngành điện theo chương trình của dự án Thủy Điện Da nhim Dalat. Xếp chuyển sang làm (quan) Giám Đốc Khu ĐL Cao Nguyên ĐLt rất quan liêu. Ông ta đã bị sốc ngày Võ Quang Sáng trực tiếp lên BMT nhận nhiệm sở mà không ghé ra mắt xếp KHU ĐL tại Đlat, đùng một cái sự việc thành công ở nhà Máy T Đ DrayH’Ling mà xếp Sáng không trình xin xếp Đlat và tôi cũng bị mất cảm tình nhỏ với ông ta. EVN SG công nhận ngay kết quả, làm Ông ta cũng bẽ mặt cái chức vụ xum xoe của mình. Ông ta có chuyến bay qua BMT sau đó để xác minh về tôi. Cái dỡ mà tôi không kính trọng xếp là quá quan liêu, không thăm hỏi nhân viên văn phòng nào mà chỉ ngồi lì trong phòng Xếp Sáng và tôi đã trông thấy ông ta nhìn xiêng vào chỗ bàn tôi làm việc qua cánh cửa hé mở. Đó là phong cách hách dịch đáng phê phán. Cái dỡ nửa là chứng tỏ ông ta không phải là người tài giỏi được đào tạo kỷ luõng, không có lòng tự trọng không khiêm tốn để kiếm thêm vài mớ kiến thức thực tế ở cấp dưới, tôi muốn gặp ông ta coi thử có chỉ đạo gì thêm ở nhà máy TĐ Dray’ling, vì cũng còn một lỗ hổng công suất chưa đạt đỉnh là 500kw của mỗi máy. Với ông ta thành quả đem lại như thế là quá thỏa mãn, hay sao mà không dám lệnh cho tôi làm tiếp nâng công suất lên. Nhưng sau này thì một công văn của Nha TrangBị(Xây Lắp) ở SG gửi lên BMT cho phép tiếp tục nâng công suất thêm nữa( từ chuyên môn là Cost&=+1. >-1). Chẳng có xếp nào quan tâm đến. Không lâu sau ngày giải phóng xếp này vượt biên sang Nhật thất nghiệp và chết bên đó.
- Xếp ở TT ĐL BMT thì ra sao??? Đây là hai tên tiểu nhân lưu manh.
* Nguyễn Hoàn Lệ, tôi đã nêu phần trên cùng, hắn ta học sau tôi một khóa, cái miệng nói nhiều mà dốt là cái chắc, người thấp lùn.. y đươc cho học lớp bồi dưỡng khóa đào tao phụ trách các TTĐL địa phương mãn khóa được bổ sung về phụ tá cho xếp V. Q Sáng ở BMT, tháng cuối của khóa học, Hoàn Lệ được nghe giảng bài về kinh nghiệm quản trị kinh doanh điện năng của TTĐL BMT và điều kỳ diệu vừa qua của BMT, Hoàn Lệ đã nắm bắt tất cả các sự việc và anh ta đã có trong tay tài liệu Đồ án hay của tôi cải tạo lưới điện 15kv-6kv và việc xin sử dụng lại điện kế 3 phase 2 cầu, anh ta đã sinh lòng đố kị trước khi lên BMT. Hoàn Lệ nhận công tác cũng trước ngày Tết 1975 khoảng hơn một tháng. Vài ngày sau khi nhận việc, vào một buổi chiều gần tan sở, tay ôm cặp hồ sơ mỏng đến gần tôi và cũng không bình tĩnh nói rằng cách khắc phục điện kế 3 phase của tôi không đúng và anh ta nói rằng anh đã xuống Trung Tâm Điện Kế hỏi. Tôi liền phát hiện trên tay anh ta có một bản hướng dẫn (Notice) của Hảng GE diễn giải bằng tiếng Anh về điện kế nhiều chuyện lôi thôi này, tôi lấy nhanh vào tay mình xem, tôi rất mừng đã thành công rồi vì cái Schêma trong bảng hướng dẫn này tôi đã vẻ đúng theo như trong văn thư gửi xin KHU ĐL Dalat. Cái việc Hoàn Lệ tìm tòi xuống ngay TT Điện kế là việc tiểu nhân vì cái ĐK này quá dễ và việc đã xong rồi thì thôi. Nó chê bai sử dụng theo cách tôi còn sai số 1/1000, tôi cười vì cái ngu và ganh tỵ nhỏ nhen. Nói thêm rằng cái xếp TTâm Đ kế này trước đó mấy năm đã trả lời với các xếp lớn là không khắc phục được Đ kế 3 phase nhiều chuyện này. Nay cũng bị bẽ mặt vì tôi được chấp thuận sử dụng lại nó.
*Võ Quang Sáng, lại vụt sáng và tắt nhanh. Như tôi đã nêu trên phần đàu, Xếp Sáng có cặp mắt giống mắt Rắn nên rất nguy hiểm, rất lật lọng và nhất là có máu tham nhũng. Sự tỏa sáng của tôi trong sự nghiệp chưa đâu vào đâu đã không ít nhiều làm lu mờ hình ảnh của xếp ta, ở SG cứ lấy kỳ tích của tôi ra làm gương cho công nhân viên, ở BMT thỉ nguồn điện bỗng nhiên thay đổi, cả phố phường được thắp sáng rực rỡ vào cuối năm 1974 và đầu mùa xuân 1975, thay cho những đêm đèn đường mờ mờ như đêm trăng đã thuộc về quá khứ, nhà nhà hết dùng biến thế tăng giảm điện, một thành phố nhỏ thì tin tốt xấu lan tỏa rất nhanh; tôi đang chờ EVN chính thức văn bản vinh danh, thì nhân dân địa phương đã vinh danh tôi trước. Xếp Sáng vì lòng ganh tị và có máu tham nhũng dữ dội nên thiếu sự hợp tác thêm nữa để đưa công suất thêm lên 2x500 kw đạt đỉnh của nhà máy TĐ DrayH’ling. Anh ta đã quay sang hình thành tổ nhóm thêm Hoàn Lệ và Đoàn V Long cùng nhau đi bắt điện những khách hàng sản xuất kinh doanh, nước đá, xưởng cưa, nghề mộc… để phạt truy thu ăn cướp ép buộc để chia chát, bán đồng nát của dự án hủy bỏ đường dây 6 KV dài hơn 3 km, và 1 km đường cáp điện 4 dây có vỏ bọc cách điện là mẻ cướp cuối cùng Và tất cả bọn này phải ngưng ngay vì tiếng súng chiến dịch Mùa Xuân Giải Phóng tiến vào BMT đêm 10/03/1975..



Phan Tấn Công
Nguồn: Tác giả Phan Tấn Công gửi MS-Words