(bài không đăng vì có điểm nghi ngờ không chính xác, như nhà nguyện trên đảo, như bà Trần Lệ Xuân có ra thăm đảo)...

Ông Ngô Ngọc Tâm là một Hải quân thuộc quân đội Việt Nam Cộng Hòa [VNCH], hiện nay đang ở phường Tây Lộc, TP. Huế. Ông đã từng đưa Đội công vụ Khí tượng của Chính quyền Sài Gòn ra Đảo Hoàng Sa để làm nhiệm vụ quan trắc khí tượng Thủy văn tại đài Khí tượng Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa.

Hồi đó ông Tâm đi trên chiếc tàu HQ -07, cứ 3 tháng phải chở các nhân viên Khí tượng thay phiên nhau làm nghiệp vụ đo đạc mọi sự biến động hàng ngày của mưa, gió, thủy triều… rồi đánh điện ( nhờ chiếc máy phát điện “Đầu bò” VRC-9) truyền tin cho cơ quan chủ quản về Khí tượng Thủy văn tại Sài Gòn biết.

Ông Tâm kể rằng: “Hồi đó mỗi lần đi có 5 nhân viên, trong đó có 3 người làm công vụ trắc địa chuyên môn, 1 người lo điện đài truyền tin và 1 phục vụ chung. Những người của đội Khí tượng đã thay phiên nhau ra quần đảo Hoàng Sa hồi ấy, có những vị rất dạn dày trong nghề nghiệp như ông Võ Như Dân, ông Nguyễn Tấn Phát, Lê Văn Hòa… và hiện nay, một số nhân viên thuộc Đài Khí tượng Sài gòn vẫn còn sống”.

Tôi liền hỏi ông Tâm: “Thế ông có nghe họ kể gì về chuyện quần đảo Hoàng Sa không?”. Ông Tâm tiếp tục nói với tôi: “Có chứ! Họ kể nhiều chuyện về Hoàng Sa như:  trạm quan trắc này được Pháp xây dựng từ năm 1932 mang số hiệu 48860. Nhóm số 48 chỉ vùng Đông Nam Á; nhóm số 860 chỉ riêng cho mã hiệu trạm Hoàng Sa. Trạm chính thức hoạt động vào năm 1938 đến năm 1974. Theo tôi, Hoàng Sa có vị trí quan trọng ở vùng biển Đông nước ta. Dó đó, công tác dự báo thời tiết, số liệu trên đảo truyền về thường rất chính xác trong công tác dự báo bão”.   

Tôi nói với ông Tâm: “Trước đây tôi đã từng đọc sách và biết về quần đảo Hoàng Sa với một số dữ liệu cơ bản thôi, nhưng chưa bao giờ thấy hình ảnh rõ ràng về quần đảo này và những đặc điểm của nó. Ông có thể cho tôi biết thêm những điều gì ông đã tai nghe mắt thấy thực tế trên đảo đó được không?”.

Ông Tâm cười vui vẻ rồi nói một cách khiêm tốn:

“Có câu tục ngữ: Đi xa về, nhiều bề khoác lác! Tôi đi ra đảo của VN thì cũng chưa phải là đi xa chỉ trong đất nước mình thôi và cũng không biết được gì nhiều lắm nên tôi cũng chẳng lấy gì mà khoác lác được! Tôi thấy gì, biết gì thì tôi sẽ nói cho ông nghe. Tôi chỉ đến đảo Hoàng Sa là một hòn đảo chính của quần đảo Hoàng Sa. Đảo này dài khoảng gần một cây số, rộng khoảng hơn nửa cây số. Gọi là đảo Hoàng Sa vì xung quanh đảo bao bọc một một vòng bãi cát vàng rất đẹp. Ngọn hải đăng nằm ở phía Bắc đảo, chỉ dẫn cho tàu thuyền đi ngang qua vùng biển Hoàng Sa. Góc Tây Nam của đảo có miếu Bà, trong miếu có tượng Bà cao 1,5 m. Có tấm Bia chủ quyền Việt Nam do nhà Nguyễn đặt vào năm 1816 nằm gần giữa đảo. (Đây là chỗ đáng nghi ngờ) Trên đảo còn có một nhà thờ nguyện của Thiên Chúa giáo. Tôi nghe nói bà Trần Lệ Xuân (vợ ông Ngô Đình Nhu) và một số quan chức giáo dân cũng đã từng ra thăm đảo và cầu nguyện tại nhà thờ này.Phải công nhận rằng đảo Hoàng Sa rất đẹp. Nhất là lúc hoàng hôn buông xuống, nước biển màu xanh ngọc tạo ra từng dải bao quanh đảo, với những màu sắc đậm nhạt khác nhau trông thật đẹp mắt”.  

Tôi nghe ông Tâm kể như thế mà thấy vui thích vì cảnh đất nước mình hình chữ “S” lại có những quần đảo ở biển Đông thật đẹp. Nhưng tôi còn nghĩ bụng rằng vùng quần đảo này còn có nhiều giá trị tiềm ẩn khác mà trước đây tổ tiên ta chưa hề biết đến mà chỉ lo đến chuyện bảo vệ lãnh hải của Tổ quốc mà thôi. Tôi cùng trao đổi với ông Tâm một số điều mà tôi biết qua các tư liệu cổ về quần đảo Hoàng Sa. Tôi nói: “Theo tôi được biết, quần đảo Hoàng Sa gồm hơn 60 hòn đảo to, nhỏ, nổi, chìm. Trong đó có 30 hòn đảo nổi như Hoàng Sa, Đá Bắc, Phú Lâm, Đá Lồi, Bạch Quỷ, Bông Bay, Linh Côn, Quang Ánh, Hữu Nhật …

Người Bồ Đào Nha, Hà Lan gọi quần đảo Hoàng Sa là Parcel hay Pracel, có nghĩa là đá ngầm. Người Pháp, Anh gọi là Paracel vào thế kỷ XVII, XVIII trên các bản đồ hàng hải.

Mãi đến năm 1787-1788, khi đoàn khảo sát Kergariou Locmaria xác định rõ ràng và chính xác vị trí của quần đảo Hoàng Sa như hiện nay, người phương Tây mới bắt đầu phân biệt quần đảo Paracel ở phiá Bắc (tức là quần đảo Hoàng Sa) với quần đảo ở phía Nam mà sau này đến thập niên 40 trong thế kỷ XX người Pháp mới gọi là Spratly chỉ chung cho quần đảo Trường Sa. 

Quần đảo Hoàng Sa nằm trong một phạm vi rộng khoảng 15.000km2.

Năm 1816, vua Gia Long chính thức chiếm hữu đảo, ra lệnh cắm cờ trên đảo và đo thuỷ trình.

Năm 1835, Vua Minh Mạng cho xây đền, đặt bia đá, đóng cọc, và trồng cây. Đội Hoàng Sa và Đội Bắc Hải được trao nhiều nhiệm vụ hơn: khai thác, tuần tiễu,   làm nhiệm vụ biên phòng bảo vệ hai quần đảo.

Năm 1938, Pháp cho đặt bia đá, xây hải đăng, đài khí tượng và đưa đội biên phòng người Việt ra để bảo vệ đảo Pattle (đảo Hoàng Sa) của quần đảo Hoàng Sa. Bia khắc dòng chữ: “République Française- Royaume d’Annam- Archipels des Paracels 1816- île de Pattle 1938" (Cộng hòa Pháp, Vương quốc An Nam -quần đảo Hoàng Sa-1816- đảo Hoàng Sa- 1938 ). 

Điều đó tái khẳng định chủ quyền Việt Nam từ thời Gia Long”.

Ông Tâm nói thêm với tôi:

“Theo tôi được biết, cách đảo Hoàng Sa về phía Nam chừng 3 hải lý có đảo Hữu Nhật. Đó là tên một suất đội thủy quân triều Nguyễn là ông Phạm Hữu Nhật. Ông Nhật là người Lý Sơn, Quảng Ngãi được vua Minh Mạng phái ra quần đảo Hoàng Sa để đo đạc thủy triều và vẽ bản đồ các đảo vào năm 1836. Xa hơn một chút có đảo Quang Ảnh, đảo mang tên ông Phạm Quang Ảnh, đồng hương với ông Phạm Hữu Nhật. Ông Quang Ảnh là đội trưởng đội Hoàng Sa thời vua Gia Long. Năm 1815, ông Ảnh theo lệnh vua dẫn một hải đội gồm 70 người quê Lý Sơn ra Hoàng Sa để thu hồi hải vật. Trên đảo có nhà của một trung đội địa phương quân canh giữ đảo.

Ở Lý Sơn, Quảng Ngãi hiện giờ vẫn còn nhiều di tích gắn liền với đội Hoàng Sa triều Nguyễn năm xưa. Đó là Âm linh tự - nơi có đài tưởng niệm chiến sĩ trận vong, cũng là nơi diễn ra lễ tế tự hằng năm lớn nhất đảo; miếu thờ và ngôi mộ của cai đội Hoàng Sa Phạm Quang Ảnh được vua ban sắc phong Thượng đẳng thần.

Đặc biệt ở đây có khu mộ gió, nghĩa địa của những người lính Hoàng Sa đã bỏ mình trên biển. Những ngôi mộ chỉ có tên tuổi, không có hài cốt. Ở Lý Sơn còn lưu truyền câu ca:

“Hoàng Sa đi có về không,

 Lệnh vua sai phải quyết lòng ra đi”.

Tương truyền còn có hai câu đối ở đình Lý Vĩnh ghi nhận công trạng của đội Hoàng Sa:

“Ân đức dựng xây miền đảo Lý

Nghĩa tình bồi dắp dải Hoàng Sa”

Hằng năm vào tháng 3, đội Hoàng Sa gồm 70 người, thường là dân An Vĩnh (Lý Vĩnh, một xã của Lý Sơn) nhận lệnh vua chuẩn bị lương thực dùng trong 6 tháng, cùng với 5 chiếc thuyền ra khơi. Họ đi khoảng 3 ngày 3 đêm thì đến đảo để vừa canh giữ đảo vừa đánh cá, khai thác vật báu. Đến tháng 8 thì về Phú Xuân dâng nộp báu vật cho triều đình. 70 định suất đi Hoàng Sa được chia đều cho các tộc họ, theo nguyên tắc luân phiên nhau, con trưởng ở nhà lo tế tự, con thứ phải đăng lính. Vì thế hầu như toàn bộ các tộc họ thuộc làng An Vĩnh đều có người là lính Hoàng Sa.

Thực ra thì trên đảo Hoàng Sa ngày xưa cũng không có gì để khai thác báu vật cả mà chỉ để bảo vệ vùng hải đảo của đất nước là chính.. Trên hòn đảo Hoàng Sa người ta chỉ thấy nhiều phân chim (làm phân bón), hải sản gồm có đồi mồi, các loài trai ốc lớn (làm khảm xà cừ), ngoài ra có một số vật liệu trôi nổi tấp vào đảo do các con tàu bị đắm ở ngoài biển khơi.

Trong khi trao đổi chuyện trò với ông Tâm, tôi nhớ sực ra sự kiện hải chiến ở Hoàng Sa đầu năm 1974, nên liền hỏi  ông Tâm:

- “Xin ông cho biết đôi điều về cuộc Hải chiến tại Hoàng Sa giữa Hải quân  VNCH với Hải quân TQ như thế nào có được không?”.

Ông Tâm trả lời:

- “Tôi không tham gia trực tiếp trận hải chiến đó, nhưng được nghe những người trực tiếp tham gia trở về kể lại rằng: Bên VNCH, lực lượng tham chiến gồm Khu Trục Hạm HQ4 Trần Khánh Dư, Hạm Trưởng là Trung Tá Vũ Hữu San. Tuần Dương Hạm HQ5 Trần Bình Trọng, Hạm trưởng là Trung tá Phạm Trọng Quỳnh. Tuần Dương Hạm HQ16, Hạm Trưởng là Trung Tá Lê Văn Thư. Hộ Tống Hạm Nhật Tảo HQ10, Hạm Trưởng là Thiếu Tá Ngụy Văn Thà.  

Kết quả sau khi giao chiến vào những ngày cuối tuần tháng 1 năm 1974, phía VNCH, các chiến hạm HQ4, HQ5 và HQ16 bị hư hại nặng. Chỉ có Hạm HQ10 bị chìm, Hạm trưởng Ngụy Văn Thà, bị thương nhưng quyết ở lại với tàu rồi hy sinh. Con số thiệt hại về nhân mạng của quân lực VNCH cả chết và bị thương gần 100 người, vài chục người bị bắt tù binh đưa về TQ.

Về phía hải quân TQ cũng bị thiệt hại cũng đáng kể. Báo chí phương Tây lúc bấy giờ có kể đến nhưng tôi không nhớ kỹ lắm, chỉ biết có 4 Hạm Trưởng tử thương, Hộ Tống Hạm 274 bị chìm, Hộ Tống Hạm 271 và 2 Trục lôi hạm 389-396 bị hư nặng và phá hủy”.

Ông Tâm im lặng một lúc rồi nói tiếp

- “Thật là đáng buồn! Hải quân VNCH lực lượng yếu quá không đủ sức để bảo vệ hải đảo của đất nước mình. Quân TQ với lực lượng lớn và có lợi thế hơn vì ở gần nước họ nên tiếp viện quân tới ứng chiến nhanh chóng. Do đó họ thắng thế chiếm được đảo Hoàng Sa. Thôi, thì cứ coi như họ là bạn đồng minh với Bắc Việt thì sau khi hòa bình thống nhất đất nước VN thì đáng lẽ họ phải trả lại cho Chính phủ VN tất cả những đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa đã thuộc chủ quyền hợp pháp của VN từ xưa đến nay mới phải đạo lý! Không ngờ họ cứ chiếm mãi cho đến nay rồi lại còn có những hành vi thô bạo đối với những hoạt động dân sinh các tàu đánh cá của Việt Nam, cũng như các tầu biển tuần tra trong vùng biển thuộc chủ quyền của ta. Họ bất chấp mọi sự phản đối của Thế giới! Bất chấp công lý của loài người! Thật là đáng xấu hổ thay cho một nước lớn như TQ!”.

Nghe ông Tâm nói như thế tỏ vẻ rất đồng tình với ý kiến của ông ta và chia sẻ:

- “Ý kiến của ông thật xác đáng. Tôi rất đồng tình và tôi nghĩ rằng: Quân và dân ta cần phải đoàn kết, quyết tâm đấu tranh bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam, đồng thời Nhà nước ta phải có đối sách thích hợp hơn để bảo vệ an toàn giang sơn đất nước mình được trọn vẹn mà không bị thiệt thòi mất mát, để xứng đáng với tâm nguyện của tổ tiên chúng ta bao đời nay đã dày công gìn giữ bảo bệ.”

NHT