Lửa đèn leo lét soi tình Mẹ
Khuôn mặt bừng lên như dựng giăng
Ngậm ngùi tóc trắng đang thầm kể
Những chuyện muôn đời không nói năng
- Hoàng Cầm (Bên kia sông
Đuống)
Trong tháng 11, năm 2008, một nữ phóng viên
rất có tiếng, đã từng đoạt giải Pulitzer trước đây, cô Deborah
Nelson, đã cho ra đời một cuốn sách, làm rất nhiều người chú ý.
Cuốn sách có nhan đề là “The War Behind me:Vietnam
Veterans Confront the Truth About U.S. War Crimes” (tạm dịch
Cuộc Chiến Sau Lưng Tôi:Cựu chién binhtừ VNđối mặt với sự
thật về tội ác chiến tranh của Mỹ) chỉ là một cuốn sách nhỏ (296
trang; Basic Book, $26.95) góp mặt vào cả hàng trăm hàng ngàn
cuốn sách đã được viết về cuộc chiến của Hoa Kỳ tại Việt Nam
những thập niện 60-70.
Điểm đặc biệt của sách này là sách tuy nhỏ
mà rất súc tích so với các sách khác viết về chiến tranh
Mỹ-Việt. Tác giả viết không để tìm nguyên nhân cuộc chiến, không
biện luận Mỹ đã được hay thua, không tìm cách giải thích cơ sự
đã xẩy ra thế nào, không tìm cách đổ lỗi cho người này người nọ,
phe này phe nọ, không nghiên cứu chiến lươc, khả năng quân sự
của hai phe đối đầu để học hỏi làm tài liệu giảng giậy tại các
trường Cao đẳng quân sự, cũng không đưa ra những quân nhân anh
hùng đáng ghi vào lịch sử của Mỹ - môt điều rất thời thượng
trong cái xã hội rất hâm mộ anh hùng đủ loại này - và tất nhiên
cũng không thảo luận đến cái chuyện vô bổ là phải đặt tên cho
cuộc chiến này là gì cho có chính danh, như một số người đã làm.
Cô viết sách này để ghi chép lại những điều
cô đã tìm thấy về những tội ác của quân đội Hoa Kỳ đối với nhân
dân Việt Nam trong khi họ tác chiến tại đây, những tội ác chưa
từng bao gìờ được phanh phui ra ánh sáng. Vì một sự tình cờ mà
cô đã đọc đuợc những tài liệu mật của Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ chứa
đựng những bá cáo của mọi cấp bậc, lên dến các tướng lãnh, bộ
trưởng, về những cuộc điều tra không đi đến đâu và về những cố
gắng bao che của các cấp lãnh đạo quân sự cũng như chính trị Hoa
Kỳ về những tội ác đó.
Sự hình thành của cuốn sách - Có thể nói tiến trình sự việc đưa đến sự hình thành của cuốn
“The War Behind Me” của Nelson là như sau:
- Năm 1969, nhà báo Seymour Hersh đăng
lên một tin động trời về một cuộc thảm sát tại một làng nhỏ
cao nguyên Trung phần là làng Mỹ Lai. Bài báo này với đầy đủ
hình ảnh lính Hoa Kỳ châm lửa đốt nhà, cả trăm người dân vô
tội, đàn bà, trẻ con bị bắt dồn vào một chỗ, rồi bị bắn giết
và đẩy xuống những hố sâu. Lục Quân Hoa Kỳ đã làm cuộc điều
tra và bốn tháng sau đã phải công nhân là chuyện đó có xẩy
ra thật như vậy và đã chuyện ấy bị các cấp trên bao che. Sau
cuộc điều tra, vào năm 1970, chỉ có một quân nhân bị kết tội
cố ý giết người – trung úy William Calley – và bị kết án tù
chung thân. Tổng thống Nixon lập tức can thiệp và Calley chỉ
phải ở tù có 4 tháng rưỡi.


- Sau đó, Lục Quân Hoa Kỳ bí mật tiếp
tục cuộc điều tra rộng lớn hơn cho toàn cuộc chiến. Sau 5
năm làm việc trong bóng tối, họ đã thu thập thành một hồ sơ
khoảng 9000 trang về những tội ác, những hành động dã man
của quân đội Hoa Kỳ. Cuộc điều tra ấy không được phơi bày ra
ánh sáng và cũng không đưa đến sự truy tố những kẻ chủ mưu
quan trọng nào,
- Bài báo của Hersh có một tác đông mạnh
mẽ vào lương tâm mọi người, đặc biệt cho cô Kali Tal, một nữ
phóng viên của một tờ báo địa phương.. Đến năm 1990, cô nghe
phong thanh có hồ sơ mật đó. Cô đã viết cho cơ quan Quản Trị
Hồ Sơ Lưu trữ Quốc Gia (the National Archives and Records
Administration) yêu cầu được xem. Khoảng một năm sau, cô
được phép đến xem. Xem song, cô rất kinh hoàng và viết một
bài trên tờ báo của cô, cốt báo động cho mọi người biết sự
hiện hữu của xấp hồ sơ quan trọng đó. Cô không làm gì khác
hơn. Bài báo của cô, của một nhà báo không tên tuổi, đăng
trên một tờ báo nhỏ ở địa phương đã không đem lại một tiếng
vang nào. Không ai để tâm đến và thùng hồ sơ này lại được
khép kín trong cơ quan Quản Trị Hồ Sơ Lưu trữ Quốc Gia.
- Phải 10 năm sau, một nhân viên của cơ
quan Quản Trị Hồ Sơ Lưu trữ Quốc Gia, ông Cliff Sdnyder nói
tới hồ sơ này khi gặp một nhà khảo cứu chuyên về lịch sử
quân sự, Nicholas Turse. Ông này quen biết cô Nelson, hồi đó
làm cho Los Angeles Times. Thế là hai người cũng nhau đào
bới hồ sơ đó, lúc này đã được giải mật, để tại Đại Học
Michigan, và đem ra ánh sáng “những chuyện muôn đời
không nói năng” này.
Sau khi tham khảo đầy đủ hồ sơ, hai người
bắt đầu tìm kiếm những cựu chiến binh Hoa Kỳ có liên quan, những
người đã đứng ra tố giác cũng như những người bị tố giác đả giết
những nông dân Việt Nam vô tội. Ở đây người ta mới thấy cô
Nelson quả là một thiên tài điều tra vì cô đã biết cách nói sao
cho những người trong lòng đầy mặc cảm tội lỗi, sợ hãi, căm thù,
chịu nói ra, nói hết ra những tâm tư dấu kín trong lòng từ cả
mấy chục năm nay. Chỉ những chi tiết nhỏ nhặt này cũng làm người
đọc thích thú.
Cô Nelson mở đầu cuốn sách của mình bằng
những lời thú tội của Jamie Henry. Anh này đã tham dự cuộc thảm
sát ngày 8 tháng 2, 1968, trong đó đơn vị anh đã giết chết 19
người nông dân Việt Nam bình thường, không phải là quân du kích.
Tuy sợ bị trừng phạt , nhưng anh đã bạo dạn bá cáo chuyện đó lên
cấp trên. Một năm sau, anh được cho giải ngũ trong danh dự, lúc
đó anh mới 20 tuổi. Thật là khó nói ra cho một ông gìà 60 tuổi
kể chuyện mình đã giết người thế nào 40 năm trước
Sau đó cô Nelson cũng đã trở sang Việt Nam
thăm thú các làng mạc đã từng là những pháp trường của quân đội
Hoa Kỳ - kể cả cái thôn nhỏ mà Jamie Henry đã làm đổ máu 19 thây
người - để chụp ảnh và nói chuyện với dân làng, những người còn
sống sót.
Cô Nelson đã thấy những gì? - Đọc 9000 trang hồ sơ đã được dấu nhẹm cả chục năm, cô Nelson
đã thấy có rất nhiều chuyện kinh hoàng mà cô nghĩ mọi người cần
được biết.
- Cô thấy có bá cáo lên thượng cấp nói
rằng nông dân Việt Nam, cả đàn bà lẫn trẻ con được quân đội
Hoa Kỳ xua đi trước thay thế cho máy dò mìn. Mìn nổ tung,
nông dân chết gục, lính Mỹ thản nhiên bước qua. Nhiều đứa
trẻ đang câu cá hay chăn vịt ngoài ruộng cũng bị bắn chết
khi quân Mỷ đi qua.
· Cô đọc nhiều bá cáo nặc danh ký tên “một
trung sĩ quan tâm” , trình thượng cấp, tả cảnh nhiều vụ tàn
sát, nhiều quá đến nỗi anh cho rằng “mỗi tháng là có một Mỹ
Lai”. Anh ta viết: “Nhóm xạ thủ của chúng tôi nói tới
chuyện kiếm mề đay dễ dàng. Giết được bao nhiêu VC thì một mề
đay đồng, hơn bao nhiêu nữa thì được mề đay bạc. Nhiều khi, họ
mang súng ra ngoài đồng, ban ngày cũng như ban đêm, với ống
nhắm trong đêm tối, bắn bỏ những ai trong tầm 3, 4 trăm thước,
bất kể có là VC hay không, lục soát có giấy tờ hay có khí giới
hay không”
- Năm 1970, tờ Newsweek ước định rằng
chỉ trong 6 tháng, năm 1968, phải “có cả ngàn nông dân
VIệt Nam” bị quân đội Hoa Kỳ thẳng tay giết hai.
- Tài liệu tra tấn tù binh được ghi chép
đầy đủ, phương pháp cho ngộp nước - được gọi là “waterboarding”,
trái với Hiệp Định Genève mà Mỹ đã ký kết – là chuyện thông
thường. Trường hợp gia trọng nhất là đưa đến sự trừng phạt
một quân nhân chuyên việc tra tấn tù nhân lấy cung, bị tuyên
án phạt 20 năm khổ sai, vì đã hãm hiếp một em gái 13 tuổi bị
bắt về, Thế nhưng sau đó, tên hiếp dâm em bé đã chỉ ngồi tù
7 tháng 16 ngày, vì người ta không muốn làm to chuyện.
- Lại còn chuyện của một người, có bố là
một thủy quân chuyên nghiệp, kể lại. Vào năm 1966, bố anh
được một người bạn mới từ Việt Nam trở về đến thăm. Ông bạn
này mang theo nhiều tấm hình chụp để chiếu lên tường cho mọi
người xem. Anh kể: “Tấm hình thứ nhất là ảnh chụp chính
ông ta hãnh diện đứng trên một đống xác chết VC. Tấm thứ hai
chụp mấy quân nhân khác, đứng khoe những dây chuyền đeo trên
cổ, làm bằng tai người xẻo từ tai quân địch bị giết. Xem đến
đấy, tôi lợm giọng”.
Đọc đoạn này lại khiến người ta nghĩ đến
một lãnh tụ trong đám quân nhân giải ngũ, rất phẫn nộ, sau khi ở
Việt Nam về, đã trở nên một nhân vật nổi tiếng, sau khi ông ra
trước Ủy ban Liên Lạc Ngoại Giao Thượng Viện Hoa Kỳ (Senate
Foreign Relations Commitee) tường trình. Bản tường trình của ông
là dựa trên kinh nghiệm của chính bản thân ông tại chiến trường
Việt Nam, cũng như của trên 150 quân nhân mới giải ngũ, mà nhiều
người đã được những huân chương cao quý nhất. Tất cả đều là
chứng nhân của những tội ác của quân đội Hoa Kỳ, không phải là
một số tôi ác lẻ tẻ, mà là tội ác xẩy ra hàng ngày mà tất cả mọi
người trong tất cả các cấp bậc của quân đội Hoa Kỳ, ai cũng
biết. Ông nói “Quân đội Hoa Kỳ tại Việt Nam đã hãm
hiếp đàn bà con gái, cắt đầu kẻ địch, kẹp giây điện của máy
điện thoại dã chiến vào dương vật tù nhân rồi quay máy phát
điện, chặt chân chặt tay họ, cho nổ tung xác chết, bắn bừa bãi
vào thường dân, triệt hạ san bằng các làng mạc như quân Mông Cổ
của Thành Cát Tư Hãn khi xưa, bắn giết trâu bò gà chó làm trò
chơi vui, bỏ thuốc độc vào đồ ăn thức uống, tàn phá những thôn
quê Việt Nam vốn đã bị dôi bom tan nát bởi quân đội chúng ta”.
Ông còn nói đến những chiến thuật làm rợn tóc gáy mọi người như
“thám sát bằng lửa” (reconaissance by fire) có nghĩa là
bắn bừa bãi vào mọi chỗ khi tiến vào làng, “xách nhiễu và
ngăn chặn bằng lửa” (harassment and interdiction fire) có
nghĩa là dùng đại pháo bắn đều đều vào các làng xóm, “khám
xét Zippo” (Zippo inspection) có nghĩa là chuẩn bị đốt nhà
dân chúng, “cho đi mò tôm” có nghĩa là đẩy tù nhân từ
trực thăng xuống xuống đất, xuống biển. vân vân..
Ông này có tên là John Kerry, sau này đã
trở thành một Thượng Nghị Sĩ có tầm vóc lớn của Hoa Kỳ và từng
là một ứng cử viên Tổng thống xứ này. Chính vì những lời cáo
buộc chân thực, có lương tâm này mà năm 2004, khi ra tranh cử
Tổng Thống với ông Bush, ông đã bị phe đối thủ tố cáo là kẻ phản
bội đã nói xấu quân đội, không xứng đáng làm Tổng Tư Lệnh quân
đội quốc gia. Những người này hẳn coi sinh mạng của nông dân
Việt Nam vô tội là đồ bỏ và giết chết người dân Việt Nam, kể cả
ông già bà cả, đàn bà trẻ con, là chuyện không phải quan tâm.
- Cô Nelson đã đọc hồ sơ của khoảng 800
vụ, trong đó 300 vụ được chắc chắn là cố ý vô cớ giết người.
Còn những vụ khác thì được cho là chưa đầy đủ để kết luận.
Tuy nhiên, theo nhận định của những quân nhân giúp cô xem hồ
sơ thì những con số ấy chỉ là con số nhỏ rất xa sự thực.
Tại sao có quá nhiều “Mỹ
Lai” như thế mà dân chúng Hoa Kỳ chẳng ai biết đến? Hoặcgiả
với những người quan tâm đến chiến cuộc, người ta chỉ biết đến
Mỹ Lai của trung uý Calley, của một tiểu đoàn láo lếu thôi, mà
thực ra tất cả các sư đoàn đều có mặt tham dự các vụ thảm sát?
- Việc đầu tiên người ta phải nghĩ đến
là chiến lược chống du kích của Hoa Kỳ, của ông Tổng Tư
Lệnh, tướng William C. Westmoreland thời đó. Chính sách căn
bản là dùng số quân địch bị giết làm thước đo sự thành công
của mỗi chiến dịch, được gọi là “body counts”. Đơn vị
nào bá cáo càng giết được nhiều kẻ địch bao nhiêu, dựa theo
số tử thi đếm được, thì lại càng được trọng thưởng bấy
nhiêu. Thảm trạng xẩy ra cho dân Việt Nam ở đây là các tướng
lãnh quân sự ở Việt Nam đã coi rẻ sinh mạng con người Việt
Nam, đã để các đơn vị tác chiến tự do hành xử bá cáo về
thượng cấp số “body counts”, bất cần phân biệt “Vi
Xi” hay thường dân. Kết quả là các đơn vị tác chiến, của
mọi sư đoàn có mặt đều thi nhau báo“body counts” của
đơn vị mình để lấy điểm. Trong một cuộc hành quân, gọi là
Speedy Express, kết toán “body counts” lên tới 11,000
xác chết, trong khi số vũ khí tịch thu được chỉ là 748. Ngoài ra, cô Nelson thấy tài liệu ghi chi tiết rằng “đại
đội thứ Năm Thủy Quân Lục chiến bá cáo đã giết được 278 tên
địch trong một trân đánh ở An Hòa, nhưng chỉ thu được 18 vũ
khí tại chiến trường”
Như vậy thì làm sao không thể có “mỗi
tháng một Mỹ Lai” được?
- Sau đó, người ta phải nghĩ đến ảnh
hưởng của mệnh lệnh của Tổng Thống Nixon, khi thấy báo chí
có thể có ảnh hưởng bất lợi cho chính phủ của ông. Ông ra
lệnh: “Không được để cho Lục Quân bị mang lên trang Nhất
(của bào chí)”. Quân đội thi hành mệnh lệnh này chỉ có
cách là mỗi khi được báo chí hỏi về một trưòng hợp họ nghe
phong thanh được thì phải tìm cách nhận chìm xuồng. Chúng
tôi đang điều tra, chưa thể nói gì được. Để lâu c.. trâu hóa bùn. Chính sách này làm nản lòng những người quan
hoài đến sự thật, những luật sư, công tố viên, bồi thẩm đoàn
chán nản vì biết có nói lên, tìm cách tìm hiểu sự thật, mọi
chuyện cũng sẽ chẳng đi đến đâu.
Với một chính sách bưng bít từ trên xuống
dưới như thế thì làm sao dân chúng Hoa Kỳ biết tới được tầm mức
tác phong dã man kinh tởm của quân đội nhà mà họ rất hãnh diện
và cho rằng Mỹ Lai chỉ là một lầm lỡ lẻ tẻ, dễ hiểu khi phải
chiến đấu với một kẻ địch sống với dân.
Vài Suy Nghĩ tản mạn –Cô
Nelson nghĩ rằng với đống hồ sơ tội ác xếp xó cả chục năm như
vậy có nghĩa là họ (quân đôi) sẵn sàng nhún vui bỏ đi, xếp xó
coì như không có và có nghĩa là họ chẳng chịu tự vấn lương tâm,
chẳng chịu tìm hiểu, học hỏi gì cả. Thế hệ trước lầm lỗi, các
thế hệ sau chẳng biết gì, hoặc biết mà chối phắt, cũng lại lầm
lỗi, lại lầm lỗi tệ hại hơn. Ngày nay những nhà lãnh đạo quốc
gia chủ trương đánh chiếm Iraq dường như chẳng học được gì sau
thảm bại ở Việt Nam. Cô còn nghĩ thêm rằng những nhà lãnh đạo đã
chủ trương đánh Iraq, vì chính bản thân họ, họ không bao giờ
trực tiếp với những sự ghê rợn của chiến tranh Việt Nam, của
chết chóc. Cô nói : “Lầm lỗi trong quá khứ mà không
hối cải thì chắc chắn sẽ làm lầm lỗi nữa trong tương lai”.
Đến đây, tưởng cũng nên nhắc lai: a) Ông
Tổng Thống Bush, vào những năm gay cấn nhất của cuộc chiến ở
Việt Nam (1968), hồi đó 22 tuổi, một “WASP” (white
anglo-saxon protestant) chính hiệu, sinh trưởng trong một gia
đình có máu mặt, sống trên nhung lụa, đã vào được Không Lực của
Vệ Binh Đoàn tiểu bang Texas, nên chỉ loanh quanh ở nhà không
phải ra trận tại VN như các thanh niên đồng lứa; b) Ông Phó Tổng
Thống Dick Cheney thì đã xin được hoãn dịch năm lần, tránh bị
đưa đi Việt Nam. Năm 1989, khi được hỏi trước Thượng viện về
chuyện này thì ông đã trả lời đơn giản là trong những năm 60,
ông có nhiều việc phải làm ưu tiên hơn là nghĩa vụ quân sự; c)
Ông Tổng Trưởng Tư Pháp John Ashcroft thì cũng đã xin được sáu
lần hoãn dịch vì khi đó ông đang dậy Luật Thương Mại, trình độ
cử nhân (undergraduate) tại đại học Southwest Missouri State
University; d) Còn ông Paul Wolfowitz, phụ tá Tổng Trưởng Quốc
Phòng, nổi tiếng “diều hâu”nhất trong chính phủ Bush đương thời,
nhưng đã không "diều hâu"chút nào đối với chiến tranh Việt Nam
khi ông còn là sinh viên: ông đã liên tiếp xin được nhiều hoãn
dịch để tiếp tục đi học.
Tinh thần và hành xử độc ác, bất nhân
Guatanamo, Bagdhag Hilton hay Abu Ghraib của thế hệ này chỉ là
sự nối dài vô lương tâm của tinh thần và hành xử độc ác, bất
nhân Mỹ Lai của thế hệ trước mà thôi.
Thời buổi này, trong một thế giới nhỏ hẹp
lại, Tổng Thống Hoa Kỳ cùng những cận sự viên là những người nắm
trong tay một quyền hạn rất to lớn, hỗ trợ bởi một khả năng quân
sự có sức tàn phá kinh khủng, có ảnh hưởng nặng nề tới, đôi khi
còn trực tiếp chế ngự lên, đời sống của nhiều dân tộc trên thế
giới. Số phận hẩm hiu của cả trăm ngàn người chết, cả triệu
người Muslim phải bỏ nhà bỏ cửa ra đi, sống vất vưởng trong
những trai tỵ nạn ngoại quốc, tương lai mù mịt lại bị kỳ thị,
tại nhiều nước Ả Rập Trung Đông, từ Palestine đến Iraq, qua
Afganistan, là nhưng minh chứng rõ rệt. Chứng tích này đã được
ông Muntadhir Al-Zaidi - một nhà báo vô tên tuổi người Iraq -
gào to lên, trong một buổi họp báo của hai nhà lãnh đạo Hoa
Kỳ-Iraq, khi ông ném hụt đôi giầy của ông vào mặt ông Tổng Thống
Hoa Kỳ,
Vẫn biết trách nhiệm chính của vị nguyên
thủ quốc gia là phải bảo vệ quyền lợi nước mình. Nhưng khi nói
đến quyền lợi quốc gia của nước Mỹ của chủ nghĩa Đại Tư Bản, thì
mọi người đều hiểu phần chính yếu là quyền lợi của các nhóm tài
phiệt Kinh Tế, Tài Chánh trong nước (the American Establishment,
the Wall Street). Nói đến quyền lợi của cái “Establishment”
này mà lẽ sống của họ là làm ra tiền, càng nhiều càng tốt, thì
vô bờ bến. Bởi vì lòng tham của những người có thật nhiều tiền
như họ thì càng vô bờ bến. Lòng tham vô đáy của Wall Street,
dùng thủ thuật “leverages” bừa bãi, vô trách nhiệm, đã là
nguyên nhân chính của nền kinh tế khủng hoảng rộng lớn tại Hoa
Kỳ và thế giới hiện nay.
Bởi vậy quyền lợi đích thực của quốc gia
không phải chỉ ở quyền lợi kinh tế của nhóm lãnh đạo tài phiệt
ích kỷ , thiếu phẩm hạnh chỉ nghĩ đến tiền tài, mà còn ở giá trị
đạo đức, giá trị nhân bản của mọi tầng lớp nhân dân, là lòng
biết kính trọng sinh mạng con người, không có ác tâm, không dùng
võ lực một cách khinh xuất, biết thương đến những kẻ yếu kém,
biết giúp đỡ những kể khốn cùng. Một ông Tổng Thống lớn là người hiểu và tin đươc như vậy, hiểu được chữ “Bi” (Compassion) của nhà Phật, và có “Trí” (wisdom, vision)
để nhìn rõ phân biệt được rõ ràng thiện ác, tốt xấu, cần hay
không cần, trước hay sau và sau cùng có quyết tâm “Dũng”
(courage) mãnh thực hiện tới cùng những điều mình tin tưởng, bất
chấp trở ngại.
Mọi người đang chờ đợi một lớp lãnh đạo Hoa
Kỳ mới, với một ông Tổng Thống mới bình dị hơn, nhân bản hơn,
từng trực tiếp sống trong, sống với, nhiều nỗi đau khổ của con
người, nhất là những kinh nghiệm đau thương của những người da
mầu, từng bị đọa đầy, kỳ thị, kể cả những người khác tôn giáo,
khác tín ngưỡng, không nhất thiêt phải là Thiên Chúa giáo, ở
khắp năm châu bốn biển. May ra chúng ta mới có được một ông Tổng
Thống “Compsassionate” đích thực, vì của kia chỉ là của
giả.
Thêm về cô Deborah Nelson – Cô từng đoạt giải Pulitzer và bây giờ giáo sư giảng
nghiệm tại Đaị Học Maryland, trường Báo Chí. Cô cũng là cựu
Chủ tịch hội các Phóng viên và Biên Tập viên chuyên về Điều
Tra, ngồi trong ban quản trị của “Fund for
Investigative Journalism”. Cô hiện cư ngụ tại Takoma
Park, Maryland.
tháng 12, năm 2008