LTS: Mới đây, hôm 14 tháng 3, 2019, báo Người Việt ở California có đăng một bài viết về Petrus Ký tựa đề là: TRƯƠNG VĨNH KÝ TỪ CHỐI VÀO QUỐC TỊCH PHÁP, tác giả Phạm Phú Minh, và cũng được chia sẻ trên các nhóm thư tín.
Cuối ngày, người ta đã thấy môt số lá thư không đồng tình với ẩn ý của tác giả trong bài viết được chúng tôi đăng hôm qua. Hôm nay chúng tôi muốn nghe GS Nguyễn Mạnh Quang phân tích thêm phần còn lại của lá thư. (SH)
1. Bài viết giới thiệu một đoạn trong lá thư của Pestrus Ký gửi ông Blancsubé, đại biểu Nam Kỳ, là người đã đề nghị ông Trương Vĩnh Ký vào quốc tịch Pháp. Thư ghi ngày gửi là Tháng Mười, năm 1881. Nội dung bức thư là từ chối đề nghị của ông Blancsubé.
GS nghĩ thế nào về việc Pestrus Ký viết thư cho Pháp từ chối vào quốc tịch Pháp ?
2. Tác giả nói thư của Pestrus Ký dài 18 trang, và ông trích vài đoạn từ bản dịch tiếng Việt của Nguyễn Bích Thu, mà không cho nguồn tài liệu ở đâu, do đó chúng ta không được đọc từ đầu. Đoạn đầu tiên mà ông cho ta đọc là:
"Cách tốt nhất để đo lường tầm quan trọng của sự cân nhắc của thành phần An Nam không theo Thiên Chúa Giáo là nhắc nhở đến những căn bản của định chế gia đình An Nam."
và tiếp theo là những đoạn Pestrus Ký ca ngợi phong tục thờ cúng tổ tiên, lòng hiếu thảo của con cái, sự hòa hợp và liên kết hài hòa tình cảm gia đình của xã hội Việt Nam. Rồi tác giả khen Trương Vĩnh Ký đã có một cái nhìn rất sâu xa về quan niệm quốc gia xã hội của người Việt Nam. GS có ý kiến ra sao?
3. Trong đoạn dưới đây, Pestrus Ký liên kết sự "trở thành dân Pháp" với những lễ giáo của những "thành phần An Nam không theo Thiên Chúa Giáo" có đúng hay không?
“Như vậy ta thấy: ngày mà người cha trở thành dân Pháp, những phong tục cổ nhất, những luật lệ thiêng liêng nhất, những giáo điều bất khả xâm phạm nhất, những thực hành đã ăn sâu vào tâm thức của con người sẽ bị suy yếu từ trên xuống dưới. Gia đình An Nam sẽ mãi mãi bị giải thể.”
4. GS nghĩ thế nào về đoạn sau đây trích trong bài dịch thư của Pestrus Ký?:
“Một lời chót: hãy theo dõi dân An Nam trong lịch sử của họ. Trung Hoa, nước láng giềng ghê gớm của An Nam, sau khi chiếm đất An Nam có phải đã tìm đủ mọi cách để đồng hóa chúng tôi, và bắt dân chúng gia nhập quốc tịch?
5. Pestrus Ký viết tiếp: "Trung Hoa, sau bao nhiêu cố gắng, đã thành công trong việc áp đặt chữ viết, văn chương, tôn giáo và luật pháp lên trên chúng tôi; nhưng người An Nam dù thua trận không bao giờ bằng lòng theo kẻ thắng trận hay thay đổi tên của nước mình.” xin GS cho nhận xét.
6. Pétrus Ký đã thú nhận điều gì trong câu đây?
“Như vậy, lòng yêu nước sống mạnh trong người An Nam, và dù cho rằng người An Nam đồng ý giải tán gia đình, lòng yêu nước sẽ có tiếng nói to để chống đối việc gia nhập quốc tịch Pháp.
![]()
Nguồn https://www.nguoi-viet.com/dien-dan/truong-vinh-ky-tu-choi-vao-quoc-tich-phap/