Thiền Sư Thích Nhất Hạnh Trong Tượng Đài "Hãy Nhớ Đến Họ: Những Nhà Đấu Tranh vì Nhân Loại" ở Mỹ

Thi�n Sư Thích Nhất Hạnh Trong Quần Thể Tượng �ài
"Hãy Nhớ �ến H�: Những Nhà �ấu Tranh vì Nhân Loại" ở Mỹ

Lý Thái Xuân

https://sachhiem.net/LTX/LyThaiXH46.html

Vậy nên chúng tôi tìm hiểu các dữ liệu v� các nhân vật trong quần thể tượng đài này qua các tiết mục sau.

- Tổng quát: Tượng gì, ở đâu, ai tạc, lúc nào, và quan điểm của ngư�i tạc tượng.

- H� làm gì mà nổi tiếng? Tiểu sử liên quan đến tiếng tăm của mỗi nhân vật

- Nhận xét.

Tổng quát

Tượng đài bằng đồng mang tên Remember Them: Champions for Humanity (Hãy nhớ v� h�: Những nhà vô địch vì nhân loại) nằm tại Công viên Tưởng niệm Henry J. Kaiser ở trung tâm thành phố Oakland, California, là tác phẩm của nghệ nhân Mario Chiodo.

Nghệ nhân Mario Chiodo

Tác phẩm điêu khắc này cao 25 ​​feet (~7,6 mét), rộng 52 feet (~ 15,8 mét), chiếm diện tích 1.000 feet vuông (~ 93 mét vuông) và bao gồm bốn phần với tổng tr�ng lượng hơn 60.000 pound (~ 27 tấn). (5)

Công trình này vinh danh 25 nhân vật quốc gia và quốc tế tiêu biểu vì hòa bình, tự do và nhân quy�n trong 150 năm qua cùng với 14 nhân vật đan xen đại diện cho các anh hùng địa phương và khu vực. Công trình này cũng khắc h�a các câu nói biểu tượng phản ánh tinh thần đấu tranh vì nhân quy�n, hòa bình và công lý từ những danh nhân như Maya Angelou, Martin Luther King, Jr., Nelson Mandela hay Mahatma Gandhi,... Những trích dẫn khắc h�a trên tượng đài không chỉ tôn vinh di sản của h� mà còn truy�n cảm hứng sâu sắc v� lòng dũng cảm và tình yêu thương nhân loại cho các thế hệ. (1)

� Nghĩa Của Thiết Kế Các Cụm Tư�ng �ài.

�ây là một nơi được chăm chút vô cùng kỹ lưỡng. Không h� có túi ni-lông hay v� chai vứt bừa bãi, dù là ở các góc khuất hay dưới gầm ghế. Bốn bức tượng đồng bên trong được đặt đối xứng tại hai khu vực, bao quanh là hàng loạt tượng bán thân nh� bằng đồng đã qua xử lý b� mặt. (4)

Với cấu trúc gồm bốn phần, đây là đài tưởng niệm bằng đồng lớn nhất ở B� Tây và là đài tưởng niệm duy nhất tại Hoa Kỳ dành riêng để tôn vinh phong trào Quy�n Công dân.

Ba phần đầu tiên của tác phẩm điêu khắc này lấy cảm hứng từ sự kiện ngày 11 tháng 9, 2001. Khi hoàn thành phần thứ ba, tượng được khánh thành lần đầu tại Công viên Tưởng niệm Kaiser ở Oakland vào ngày 6 tháng 9, năm 2011. Tác phẩm điêu khắc gồm bốn phần, khắc h�a 25 nhân vật lịch sử. Lễ khánh thành chính thức toàn bộ khu tưởng niệm, đã được hoàn thiện tr�n vẹn, đã diễn ra vào ngày 31 tháng 5 năm 2013. (7)

Mỗi phần lại kết hợp các nhân vật hoạt động nhân đạo được quốc tế công nhận với những ngư�i hùng trong cộng đồng địa phương tại Oakland. (2)

Trong bức ảnh trên, có thể nhìn ra các nhân vật từ trái sang phải:
1- Cụm đầu tiên: cô bé Ruby Bridges, Maya Angelou,

2- Cụm thứ hai: Franklin Delano Roosevelt, Mother Teresa, TS Thích Nhất Hạnh, Chief Joseph

3- Cụm thứ ba: Oskar Schindler, Frederick Douglass, Rosa Parks, Ralph David Abernathy, Martin Luther King, Jr., Coretta Scott King, Mahatma Gandhi (sau lưng), Helen Keller.

4- Cụm thứ tư: Abraham Lincoln, Rigoberta Menchú Tum (bên phải), Winston Churchill (ở trên), Malcolm X, César Chávez, The Unknown Rebel of Tiananmen Square, Elie Wiesel, Susan B. Anthony, Harvey Milk, Shirin Ebadi, Nelson Mandela.

Chung quanh 4 cụm tượng, còn có các bức tư�ng thấp, khắc h�a các hình đầu của mỗi nhân vật và câu nói ý nghĩa nhất của h� đối với tác giả nghệ nhân Mario Chiodo.

Nổi bật giữa bối cảnh các tòa nhà hiện đại, tác phẩm nghệ thuật đầy sức lay động này đóng vai trò là điểm nhấn tại quảng trư�ng đô thị, khơi gợi sự suy ngẫm v� quy�n con ngư�i và công bằng xã hội. (6)

Sơ lược hoạt động được ghi nhận của các nhân vật quốc gia hay quốc tế tiêu biểu.

Các tên tuổi sau đây được trình bày theo từng nhóm hoạt động.

Nhóm 1: Các nhà lãnh đạo phong trào quy�n công dân (ref. 8)

• Martin Luther King, Jr. (1929 - 1968): Mục sÆ° Baptist và là nhà lãnh đạo tối cao của phong trào Dân quyá»�n Mỹ. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Bất công ở bất cứ đâu cÅ©ng là mối Ä‘e dá»�a đối vá»›i công lý ở má»�i nÆ¡i.."
• Rosa Parks (1913-2005): Nhà hoạt Ä‘á»™ng dân quyá»�n, ngÆ°á»�i có hành Ä‘á»™ng từ chối nhÆ°á»�ng ghế trên xe buýt đã châm ngòi cho cuá»™c tẩy chay xe buýt Montgomery lịch sá»­. Câu nói nổi bật: "Tôi muốn được nhá»› đến nhÆ° má»™t ngÆ°á»�i khao khát tá»± do... để những ngÆ°á»�i khác cÅ©ng được tá»± do."
• Malcolm X (1925-1965): Nhà hoạt Ä‘á»™ng nhân quyá»�n và là tiếng nói mạnh mẽ cho sá»± trao quyá»�n của ngÆ°á»�i Mỹ gốc Phi trong ká»· nguyên dân quyá»�n. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Bạn không thể tách rá»�i hòa bình khá»�i tá»± do, bởi vì không ai có thể có được sá»± bình yên nếu thiếu Ä‘i tá»± do."
• Coretta Scott King (1927 -2006): Tác giả, nhà hoạt Ä‘á»™ng dân quyá»�n và là vợ của vị mục sÆ° Martin Luther King Jr.. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Hận thù là gánh nặng quá lá»›n để chịu Ä‘á»±ng. Nó làm tổn thÆ°Æ¡ng ngÆ°á»�i thù hận nhiá»�u hÆ¡n là ngÆ°á»�i bị thù hận."
• Ruby Bridges (1954 – Present): Nhà hoạt Ä‘á»™ng dân quyá»�n, khi còn là má»™t đứa trẻ đã dÅ©ng cảm tiên phong há»�c tại má»™t trÆ°á»�ng tiểu há»�c vốn chỉ dành cho ngÆ°á»�i da trắng ở New Orleans.
  Câu khắc dưới tượng hình đầu: "Mỗi ngư�i trong chúng ta khi sinh ra đ�u mang một trái tim trong sáng; chúng ta không h� biết đến lòng thù hận hay nạn phân biệt chủng tộc."
• César Chávez (1927-1993): Lãnh đạo công Ä‘oàn và nhà hoạt Ä‘á»™ng dân quyá»�n, ngÆ°á»�i đồng sáng lập Hiệp há»™i Công nhân Nông trại Quốc gia. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Khi má»™t ngÆ°á»�i chịu Ä‘á»±ng gian khổ vì má»™t ngÆ°á»�i khác Ä‘ang cần sá»± giúp đỡ hÆ¡n, thì ngÆ°á»�i đó thá»±c sá»± là má»™t con ngÆ°á»�i."
• Ralph David Abernathy (1926-1990): Lãnh đạo phong trào dân quyá»�n Mỹ và là cá»™ng sá»± thân cận của Martin Luther King Jr. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Hãy giữ tình yêu trong tim, nhÆ°ng hãy kiên trì cho đến khi những bức tÆ°á»�ng chia rẽ sụp đổ."

Nhóm 2: Các nhà hoạt động vì hòa bình và nhân quy�n toàn cầu (ref. 9)

• Mahatma Gandhi (1880 – 1948): Lãnh đạo phong trào Ä‘á»™c lập Ấn Ä�á»™, ngÆ°á»�i tiên phong sá»­ dụng phÆ°Æ¡ng pháp bất bạo Ä‘á»™ng và bất tuân dân sá»±. Câu nói nổi bật: "Bạn không được đánh mất niá»�m tin vào nhân loại. Nhân loại tá»±a nhÆ° má»™t đại dÆ°Æ¡ng; nếu vài giá»�t nÆ°á»›c trong đó bị vấy bẩn, thì cả đại dÆ°Æ¡ng cÅ©ng không vì thế mà trở nên vẩn đục."
• Nelson Mandela (1918 - 2013): Nhà cách mạng chống chế Ä‘á»™ phân biệt chủng tá»™c apartheid và là tổng thống da Ä‘en đầu tiên của Nam Phi. Câu nói nổi bật: "TÆ°á»›c bá»� quyá»�n con ngÆ°á»�i của má»™t ngÆ°á»�i chính là thách thức phẩm giá làm ngÆ°á»�i của há»�." Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Giáo dục là vÅ© khí mạnh mẽ nhất mà bạn có thể sá»­ dụng để thay đổi thế giá»›i."
• Mẹ Teresa (1910-1997): Nữ tu Công giáo và nhà truyá»�n giáo, ngÆ°á»�i đã cống hiến cả Ä‘á»�i mình để giúp đỡ những ngÆ°á»�i nghèo khổ nhất tại Ấn Ä�á»™. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Má»—i hành Ä‘á»™ng yêu thÆ°Æ¡ng Ä‘á»�u là má»™t việc làm vì hòa bình, dù nhá»� bé đến đâu."
• Thích Nhất Hạnh (1926-2022): Thiá»�n sÆ°, nhà thÆ¡ và nhà hoạt Ä‘á»™ng hòa bình ngÆ°á»�i Việt Nam nổi tiếng thế giá»›i. Ä�ược mệnh danh là "cha đẻ của chánh niệm", Nhất Hạnh đã có ảnh hưởng lá»›n đến việc thá»±c hành Phật giáo tại phÆ°Æ¡ng Tây. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Ná»— lá»±c vì hòa bình chính là sống trá»�n vẹn trong sá»± bình an qua từng hÆ¡i thở, từng bÆ°á»›c chân và từng hành Ä‘á»™ng."
• Rigoberta Menchú Tum (1959 – Present ): Nhà hoạt Ä‘á»™ng nhân quyá»�n và nữ quyá»�n ngÆ°á»�i bản địa Guatemala, ngÆ°á»�i từng được trao giải Nobel Hòa bình. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Nhân loại sẽ không thể phục hồi sau những sai lầm của mình nếu thiếu Ä‘i ná»�n giáo dục toàn cầu."
• Shirin Ebadi (1947 – Present ): Luật sÆ°, nhà hoạt Ä‘á»™ng nhân quyá»�n ngÆ°á»�i Iran và là ngÆ°á»�i Iran đầu tiên Ä‘oạt giải Nobel Hòa bình. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Trái vá»›i tuyên bố của má»™t số chính phủ, quyá»�n con ngÆ°á»�i mang tính phổ quát."
• Chief Joseph (1840–1904): Tù trưởng Joseph là má»™t nhà lãnh đạo dÅ©ng cảm thuá»™c bá»™ lạc Wallowa của ngÆ°á»�i dân tá»™c bản địa Nez Perce ở Mỹ. Ông nổi tiếng vá»›i việc dẫn dắt dân mình thá»±c hiện cuá»™c rút lui trÆ°á»�ng kỳ dài 1.400 dặm (hÆ¡n 2,253 km) qua dãy núi Rocky để thoát khá»�i việc bị chính phủ Hoa Kỳ cưỡng chế di dá»�i. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Má»�i con ngÆ°á»�i Ä‘á»�u nhÆ° nhau; hãy cho há»� cÆ¡ há»™i được sống và phát triển."

Nhóm 3: Các tác giả, nhà thơ và ngư�i hoạt động (ref. 10)

• Maya Angelou (1928 – 2014): Nhà thÆ¡, tác giả hồi ký và nhà hoạt Ä‘á»™ng dân quyá»�n nổi tiếng ngÆ°á»�i Mỹ, được biết đến vá»›i tiếng nói văn há»�c đầy sức mạnh và trí tuệ. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Chỉ những ngÆ°á»�i bình đẳng má»›i kết bạn vá»›i nhau.."
• Helen Keller (1880-1968): Nữ tác giả, nhà hoạt Ä‘á»™ng chính trị và diá»…n giả, ngÆ°á»�i cống hiến cuá»™c Ä‘á»�i để bảo vệ quyá»�n lợi của ngÆ°á»�i khuyết tật. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Tri thức là tình yêu, ánh sáng và tầm nhìn."
• Elie Wiesel (1928 – 2016): Nhà văn, giáo sÆ°, nhà hoạt Ä‘á»™ng chính trị và là ngÆ°á»�i sống sót sau thảm há»�a Holocaust, tác giả của cuốn sách nổi tiếng Night (Ä�êm). Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Nếu chúng ta quên lãng, chúng ta có tá»™i, chúng ta là kẻ đồng lõa."
• Susan B. Anthony (1820-1906): Nhà cải cách xã há»™i và nhà lãnh đạo quyá»�n phụ nữ tiên phong của Mỹ, ngÆ°á»�i đóng vai trò nòng cốt trong phong trào đòi quyá»�n bá»� phiếu cho phụ nữ. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Những ngÆ°á»�i đàn ông thá»±c sá»± của ná»�n cá»™ng hòa: quyá»�n lợi của há»� và không hÆ¡n thế nữa; phụ nữ: quyá»�n lợi của há»� và không kém hÆ¡n thế."
• Harvey Milk (1930-1978): Chính trị gia và là ngÆ°á»�i đồng tính công khai đầu tiên được bầu vào cÆ¡ quan công quyá»�n ở California, ngÆ°á»�i đấu tranh cho quyá»�n lợi của cá»™ng đồng LGBTQ+. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Hy vá»�ng sẽ không bao giá»� im lặng.."

Nhóm 4: Các nhà lãnh đạo và những ngư�i bảo vệ thế giới. (ref. 11)

• Abraham Lincoln: Tổng thống thứ 16 của Hoa Kỳ, ngÆ°á»�i đã chèo lái đất nÆ°á»›c qua cuá»™c Ná»™i chiến Mỹ và ban hành Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Má»—i khi nghe ai đó biện há»™ cho chế Ä‘á»™ nô lệ, tôi lại có má»™t thôi thúc mạnh mẽ muốn thấy chính ngÆ°á»�i đó phải nếm trải cảnh làm nô lệ."
• Franklin Delano Roosevelt (1882-1945): Tổng thống thứ 32 của Hoa Kỳ, ngÆ°á»�i dẫn dắt đất nÆ°á»›c vượt qua Khủng hoảng Kinh tế và Thế chiến II, được khắc há»�a trên chiếc xe lăn của mình. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Không chỉ là chấm dứt chiến tranh, chúng tôi còn muốn chấm dứt cả sá»± khởi đầu của má»�i cuá»™c chiến."
• Sir Winston Churchill (1874-1965): Thủ tÆ°á»›ng Anh, ngÆ°á»�i đã vá»±c dậy tinh thần nÆ°á»›c Anh và dẫn dắt cuá»™c đối đầu chống lại chủ nghÄ©a phát xít Ä�ức trong Thế chiến II. Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Ä�ừng bao giá»�, đừng bao giá»� bá»� cuá»™c."
• Oskar Schindler (1908-1974): Kỹ nghệ gia ngÆ°á»�i Ä�ức được ghi nhận đã cứu sống hÆ¡n 1,000 ngÆ°á»�i tị nạn Do Thái trong thá»�i kỳ Holocaust. Câu nói nổi tiếng: "Ai cứu được má»™t mạng ngÆ°á»�i là cứu cả thế giá»›i." Câu khắc dÆ°á»›i tượng hình đầu: "Tôi là lÆ°Æ¡ng tri của tất cả những ai biết chuyện – nhÆ°ng lại chẳng làm gì cả."
• NgÆ°á»�i biểu tình vô danh ở Quảng trÆ°á»�ng Thiên An Môn: Hình tượng biểu tượng cho ngÆ°á»�i biểu tình đã đứng chặn trÆ°á»›c Ä‘oàn xe tăng trong sá»± kiện Quảng trÆ°á»�ng Thiên An Môn năm 1989. Ä�ó là câu tuyên bố không lá»�i vá»� quyá»�n tá»± do của con ngÆ°á»�i
• Frederick Douglass (1818-1895): Má»™t cá»±u nô lệ đã trở thành nhà hùng biện, nhà văn và chính trị gia "bãi nô" xuất chúng. Câu nói nổi bật: "Nếu không có sá»± đấu tranh thì sẽ không có sá»± tiến bá»™." (từ má»™t bài diá»…n văn nổi tiếng mà ông đã Ä‘á»�c vào năm 1857 vá»� việc giải phóng những ngÆ°á»�i bị bắt làm nô lệ.) Câu in dÆ°á»›i tượng cá nhân: "Không ai có thể hạ thấp tâm hồn tôi."

https://remember-them.org/biographies/>

Maya Angelou   Ruby Bridges  Ralph David Abernathy  Susan B. Anthony

Vậy những ngư�i được vinh danh trong quần thể các bức tượng đã "làm việc" cho ai?

� nghĩa của quần thể tượng đài đã được thể hiện ngay trên cái danh xưng của nó: Hãy nhớ v� h�: Những quán quân vì nhân loại! Qua tóm tắt các hoạt động trên, chúng ta thấy phần lớn các nhân vật trong tượng đài đ�u là những nhà hoạt động tranh đấu cho một nhóm ngư�i không có hoặc thiếu quy�n lợi và phẩm giá của con ngư�i so với những ngư�i khác trong cùng một xã hội: nh� như một dân tộc, một quốc gia, hay tranh đấu cho hòa bình trên thế giới.

Có một số ngư�i Việt trong nước cho rằng Thi�n sư Thích Nhất Hạnh, một trong những ngư�i được vinh danh trong quần thể tượng đài này chắc chắn phải làm việc cho CIA (!) hoặc "có lợi" cho nước Mỹ! Nhận xét như thế có đúng hay không? Chắc chắn là không, theo nghĩa thông thư�ng v� cụm từ "có lợi" là "có lợi cho chính quy�n". Còn chuyện "làm việc cho CIA" thì quả là buồn cư�i! Nếu ông/bà nào làm việc cho CIA, nghĩa là ông /bà đó làm ăn lương, hoặc là "con c�, con tốt" cho một kế hoạch chính trị nào đó thì chắc chắn ngư�i dân trí thức ở Mỹ cũng hiểu, làm sao được nằm trong danh sách tượng đài này?

Nếu hiểu "nước Mỹ" như là "chính quy�n" đương th�i của các nhân vật trên, và hiểu "theo góc nhìn an ninh" của nhà nước đối với các hoạt động tương tự nếu xảy ra ở Việt Nam, thì một số lớn trong các nhân vật này có thể g�i là "đối tượng bất mãn," hoặc "cá nhân gây mất an ninh trật tự", hoặc "chống phá chế độ,..." trên đất nước của h� hay trên nước Mỹ!

Có lẽ bạn lại cho rằng: "Nói như vậy là ở Mỹ ngư�i ta không những không bắt bớ mà còn tôn vinh những kẻ bất mãn chống đối hay sao?"

Xin thưa rằng, nếu chính quy�n Mỹ hay chính quy�n của nước sở tại không xem những nhân vật đấu tranh như trên là những "vấn đ� xã hội", hay ảnh hưởng đến an ninh trật tự, thì đâu có gì g�i là tranh đấu? Vâng, những ngư�i trên phải tranh đấu, phải đối đầu với nhi�u trở ngại trong đất nước của h�, hay trên đất Mỹ.

Nhất là, qua cái tên Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ, ai cũng biết nó gồm nhi�u sắc dân, và lịch sử hình thành của nó cũng nhi�u nghiệt ngã, cho nên có rất nhi�u vấn đ� bất bình đẳng tồn tại ngay trong lòng nước Mỹ. Do đó, việc tranh đấu để đòi quy�n con ngư�i, quy�n công dân, quy�n bình đẳng pháp luật, luôn xẩy ra trên đất Mỹ. Hơn nữa, việc chính quy�n Mỹ gây ra hay tham dự vào các cuộc xung đột trên thế giới, đã cộng vào những yêu sách cho công lý và n�n hòa bình chung cho nhân loại, cũng đ�u xảy ra trên đất Mỹ, hoặc từ nước khác được ngư�i dân Mỹ đem vào để làm giàu cho kho tàng văn hóa và lịch sử của h�.

Dù vậy, khác với nhi�u quốc gia nh� bé trên thế giới, nước Mỹ luôn "t� ra" mình dẫn đầu thế giới tự do, mang khẩu hiệu dân chủ, nhân quy�n, là đàn anh, là cảnh sát toàn cầu... Cho nên đối với những vấn đ� xã hội, h� cũng ngại con mắt quốc tế nhìn vào, mặt mũi đàn anh không thể bị hoen ố dễ dàng (mặc dù nhi�u lúc h� cũng "mặc kệ" để đánh đổi đi�u gì đó có lợi hơn.)

Nhân đây, cũng cần phân biệt chính quy�n Mỹ và nhân dân Mỹ, và phân biệt chính quy�n liên bang với chính quy�n tiểu bang. Cũng nên biết là chính quy�n liên bang không có toàn quy�n trên mỗi tiểu bang. Việc vinh danh các danh nhân là việc ở tầng lớp nhân dân ở một tiểu bang nào đó khi chính quy�n địa phương đồng ý với cá nhân hay tổ chức.

Chuyện ở nước Mỹ gần như được xem là ảnh hưởng khắp thế giới. Vì thế nếu ở Mỹ chuyện gi cũng có thể xảy ra, thì chuyện xây tượng ghi nhớ các nhân vật tranh đấu đòi h�i (chính quy�n và các tổ chức quốc tế) v� quy�n con ngư�i cho bất cứ ai, hay v� hòa bình nhân loại cũng không có gì là lạ.

Tham khảo:

(1) Remember Them Champions For Humanity

(2) Historical Figures Represented in Massive "Remember Them" Monument in Oakland

(3) Remember Them Biographies

(4) Remember Them monument in Oaland

(5) Remember Them: Champions For Humanity Monument

(6) Remember Them Monument

(7) Oakland’s ‘Remember Them: Champions for Humanity’ is finally complete

(8) 8 Powerful Humanity Quotes From Some Of The Most Influential People In History

(9) 12 Quotes about Humanity

(10) Champions for Humanity: Oakland’s Peace Monument

(11) Remember Them: Champions For Humanity Monument

Các bài cùng tác giả LTX

Trang Xã Hội